POL polska
Logowanie
Zapamiętaj mnie
Zarejestruj konto

Category Archives: Nadwaga i otyłość – co warto wiedzieć

O otyłości w pigułce

21.06.2016

mgr Hanna Stolińska

 

O otyłości w pigułce

Otyłość jest chorobą, a nie defektem estetycznym. Chorobą będącą również poważnym problemem społecznym i ekonomicznym. Otyłość to pandemia XXI w., za którą odpowiedzialność powinniśmy wziąć wszyscy i zwalczać ją na wielu płaszczyznach.

 

Dlaczego tyjesz i co Ci grozi?

 

Nadwaga i otyłość dotyczy obecnie ponad 60% dorosłych Polaków oraz dzieci, gdyż co piąte dziecko ma już problem z nadmierną masą ciała. Co jest powodem takiego stanu rzeczy? Przede wszystkim skomplikowana biochemia naszego organizmu, czyli hormony i zaburzenia ich pracy na skutek niewłaściwego żywienia, między innymi uzależnienia od cukru, tłuszczu i soli. Dostępność produktów wysoko przetworzonych, nieregularne spożywanie posiłków, zbyt mały udział warzyw w diecie są w dużej mierze odpowiedzialne za przyrost masy ciała. Nie tylko to jednak ma wpływ na masę ciała. Również tempo życia, stres, niska aktywność fizyczna czy niedostateczna ilość snu przekładają się na dodatkowe kilogramy.

Nadmierna masa ciała często prowadzi do rozwoju wielu poważnych problemów zdrowotnych. Należą do nich między innymi choroby układu krążenia, niektóre nowotwory, cukrzyca, dna moczanowa, depresja, choroby nerek i wątroby i inne poważne zaburzenia.

Co możesz zrobić?

Jak przy dużej ilości obowiązków pokonać stały przyrost masy ciała? Edukacja od najmłodszych lat życia i wyrabianie zdrowych nawyków żywieniowych „u podstaw” jest bardzo ważnym elementem.  Kluczem do sukcesu jest konsekwencja i stała, stopniowa zmiana nawyków żywieniowych, tak aby:

  1. Spożywać regularnie 4–5 posiłków w ciągu dnia, ze szczególnym naciskiem na zdrowe, pełnowartościowe śniadanie z udziałem pełnoziarnistych produktów zbożowych. Spożywanie żywności o niskim indeksie glikemicznym, w małych porcjach zmniejsza chęć na słodycze, zwłaszcza w godzinach wieczornych.
  2. Urozmaicać swoją dietę zgodnie z Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej opracowaną w Instytucie Żywności i Żywienia. Dlatego trzeba:
  3. jeść w każdym posiłku warzywa. Powinny być one podstawą każdego posiłku. Szczególny nacisk należy położyć na udział zielonych warzyw liściastych bogatych w wapń, żelazo i kwas foliowy, zawierających także białko. Przynajmniej połowa warzyw powinna być spożywana w postaci surowej;
  4. dodawać do diety porcje owoców, jako źródło witamin i błonnika pokarmowego, najlepiej w pierwszej połowie dnia;
  5. ograniczyć spożycie przetworzonych produktów zbożowych (białe pieczywo, makarony pszenne), a zwiększyć spożycie pieczywa pełnoziarnistego, grubych kasz (gryczana, jaglana), płatków owsianych, makaronu razowego;
  6. spożywać tylko chude mięso i nabiał o niskiej zawartości tłuszczu. Z tłustych produktów pochodzenia zwierzęcego zaleca się tylko tłuste ryby morskie. Uwzględniaj w diecie również suche nasiona roślin strączkowych;
  7. ograniczyć do minimum spożycie słodyczy. W zamian można przekąsić kisiel przygotowany w domu, sałatkę owocową, niewielką ilość owoców suszonych (niekandyzowanych), od czasu do czasu biszkopty, ciasto drożdżowe upieczone z niewielkim dodatkiem cukru, ser biały z dżemem niskosłodzonym, niewielką ilość orzechów lub migdałów;
  8. zastąpić napoje gazowane wodą mineralną, przecieranymi sokami warzywnymi, koktajlami owocowymi (zmiksowane owoce w całości), herbatami owocowymi i ziołowymi (bez cukru lub z jego niewielkim dodatkiem – stopniowo zmniejszając jego ilość), kompotami domowymi;
  9. dodawać zioła, naturalne przyprawy do potraw, przede wszystkim ograniczając sól;
  10. zwiększyć aktywność fizyczną, która powinna sprawiać przyjemność, ale wykonywać ją regularnie.

Szczególny nacisk należy położyć na prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży, ponieważ raz powstałe komórki tłuszczowe, zwłaszcza w pierwszych latach życia, nawet mimo redukcji masy ciała, pozostają już na całe życie. Prawidłowe żywienie i edukacja naszych pociech jest najlepszą inwestycją w ich przyszłość. Dodatkowo, odpowiednio skomponowane i smaczne żywienie pozwala zachować zdrowie, sprzyja dobremu samopoczuciu oraz pomaga w nauce.

Chcesz schudnąć – musisz jeść!

24.05.2016

mgr inż. Paulina Gąsiewska

 

Chcesz schudnąć – musisz jeść!

 

Wakacje coraz bliżej, a Ty za wszelką cenę chcesz pozbyć się nadmiernych kilogramów? Postanowiłaś przejść na dietę i jeść jak najmniej, w nadziei, że tym sposobem schudniesz o wiele szybciej… A może nawet chodzi Ci po głowie głodówka. Myślisz, że przemęczysz się przez kilka dni, ale dzięki temu osiągniesz upragniony cel? Nic bardziej mylnego!

 

Pamiętaj: chcesz schudnąć – musisz jeść!

 

Chcesz na zawsze pozbyć się nadmiernej masy ciała? Zmień swój sposób żywienia, na stałe! Dzięki temu uporasz się z nadmiarem kilogramów i zyskasz pewność, że nie wrócą one jak bumerang, często z nawiązką… Trwała zmiana nawyków żywieniowych sprzyja utracie nadmiernej masy ciała, ułatwia utrzymanie szczupłej sylwetki, zmniejsza ryzyko wystąpienia licznych chorób, ale także wspomaga procesy koncentracji, zapamiętywania i zdolności logicznego myślenia.

 

Ile posiłków spożywać będąc na diecie? Im mniej, tym szybciej schudnę? A może zrezygnuję ze śniadania…?

 

W trosce o swoje zdrowie, utrzymanie szczupłej sylwetki i utratę nadmiernej masy ciała powinnaś/powinieneś spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Jedząc nieregularnie, omijając posiłki lub wprowadzając zbyt długie przerwy między nimi, dajesz sygnał swojemu organizmowi do spowolnienia metabolizmu. Jedząc nieregularnie organizm traci orientację i nie wie, czego spodziewać się danego dnia, więc na wszelki wypadek zaczyna oszczędzać energię.

 

Pamiętaj: regularne spożywanie 4-5 posiłków w ciągu dnia to sygnał dla Twojego organizmu, że może przyspieszyć metabolizm i „spalać’ wszystko na bieżąco, bo za 3-4 godziny czeka go kolejna porcja energii dostarczonej z żywnością.

 

Pamiętaj: jedz śniadania. To znak dla Twojego metabolizmu, że już czas wybudzić się ze snu i należy zacząć działać.

 

Wyniki licznych badań naukowych dowodzą, że znaczne ograniczenia podaży kalorii z dietą wcale nie sprzyjają trwałej utracie zbędnych kilogramów. Nawet, jeśli w zadziwiająco szybkim czasie wskazówki Twojej wagi wskażą na ubytek kilogramów, będzie on najprawdopodobniej spowodowany głównie utratą wody i masy mięśniowej, a nie samej tkanki tłuszczowej. Potem zadowolona/zadowolony z osiągniętych efektów wrócisz do starych nawyków żywieniowych i szybko powrócą utracone kilogramy. Twój organizm przyzwyczaił się przecież do oszczędzania energii, a metabolizm bardzo zwolnił. Jak tego uniknąć? Pamiętaj, jeśli chcesz schudnąć – musisz jeść, ale rozsądnie. Jeśli dodasz do tego wszystkiego codzienną porcję aktywności fizycznej, Twoje szanse na osiągnięcie sukcesu są wręcz murowane!

 

 

 

 

 

 

 

 

SPRAWDŹ CZY MASZ PRAWIDŁOWĄ MASĘ CIAŁA ZA POMOCĄ KALKULATORA BMI

04.05.2016
kalkulator_sm

Otyłość to nie tylko defekt estetyczny, lecz także groźna, przewlekła choroba i przyczyna wielu powikłań zdrowotnych. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrywanie otyłości, jak też prowadzącej do niej nadwagi. Z poniższego artykułu dowiesz się jakie są najprostsze sposoby i narzędzia kontroli masy ciała. Znajdziesz w nim też kalkulator BMI. 

Eksperci ds. medycyny, dietetyki i zdrowia publicznego opracowali już wiele różnych standardów do oceny masy ciała pod kątem nadwagi i otyłości. Jednym z najbardziej popularnych jest znany na całym świecie wskaźnik masy ciała BMI (Body Mass Index), który można obliczyć dzieląc masę ciała podaną w kilogramach przez wysokość ciała wyrażoną w metrach i podniesioną do kwadratu. Z myślą o wszystkich tych, którzy chcą szybko i bez dużego wysiłku obliczyć swoje BMI udostępniamy przyjazny w obsłudze kalkulator BMI.

kalkulator

Jak interpretować uzyskane w ten sposób wartości BMI? Wynik w granicach 18,5-24,9 kg/m² oznacza prawidłową masę ciała. Przedział 25-29,9 kg/m² oznacza nadwagę, w przypadku której warto zmodyfikować swoją dietę (o niższej wartości energetycznej), zwiększyć aktywność fizyczną i udać się po poradę do dietetyka. Wynik poniżej 18,5 kg/ m² wskazuje na niedowagę, którą z kolei powinno się zwalczać zwiększając, według zasad zdrowego żywienia, wartość energetyczną diety. Prawdziwym dzwonkiem alarmowym powinien być jednak wynik BMI przekraczający 30 kg/ m², który wskazuje na występowanie otyłości. W takim przypadku eksperci rekomendują konsultacje nie tylko z dietetykiem, lecz także z lekarzem. Otyłość jest bowiem chorobą oraz istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju innych chorób przewlekłych.

Gdyby ktoś chciał się dodatkowo upewnić, czy jego masa ciała jest prawidłowa bądź nie, to poza BMI ma do dyspozycji jeszcze kilka innych sposobów. Najprostszym jest pomiar obwodu talii. Otyłość brzuszną można stwierdzić u mężczyzn gdy obwód talii przekracza 94 cm, a u kobiet 80 cm. Inne sposoby to obliczenie wskaźnika WHR (obwód talii podzielony przez obwód bioder) lub analiza składu ciała metodą BIA (bioimpedancji).

Sprawdź swoje BMI

OTYŁOŚĆ W OKRESIE MENOPAUZY

31.03.2016

Autor: dr med. Magdalena Białkowska

OTYŁOŚĆ W OKRESIE MENOPAUZY

 

Dlaczego menopauza sprzyja rozwojowi otyłości?

U wielu kobiet w okresie menopauzy obserwuje się szybki przyrost masy ciała. Około 70% kobiet w wieku okołomenopauzalnym ma nadwagę lub otyłość. W okresie menopauzy występuje niska spoczynkowa przemiana materii. Jak wiadomo, zwalnia się ona od 18 roku życia o około 2% w ciągu każdych kolejnych dziesięciu lat życia. W powstawaniu tego zjawiska ma znaczenie zmniejszająca się wraz z wiekiem tzw. beztłuszczowa masa ciała, czyli masa mięśniowa.

U kobiet w okresie menopauzy występuje także upośledzona utrata ciepła z organizmu, co wiąże się ze zmianą w wydzielaniu hormonów wytwarzanych przez tarczycę i jajniki. Sytuację pogarsza z roku na rok mniejsza aktywność fizyczna.

Ponadto w tym okresie życia, nierzadko pojawia się depresja, która wiąże się z niechęcią do aktywności ruchowej i dość często z nadmiernym apetytem, co oczywiście pogłębia istniejącą otyłość.

Cechą charakterystyczną otyłości rozwijającej się w okresie menopauzy jest groma­dzenie się tłuszczu wewnątrz jamy brzusznej. U tych kobiet stwierdza się o 7% mniej tłuszczu w okolicy pośladkowo-udowej i o 10% więcej tłuszczu wewnątrz jamy brzusznej w porów­naniu z kobietami przed menopauzą. Dla wielu kobiet jest to problem natury kosmetycznej, bowiem „duży brzuch” i brak talii deformują sylwetkę. Jednak warto podkreślić, że otyłość brzuszna to przede wszystkim problem zdrowotny. Jak wiadomo kojarzy się ona z tzw. hiperinsulinemią, czyli nadmiernym wydzielaniem insuliny przez trzustkę, co następuje w wy­­­­ni­ku istniejącej oporności tkanek na działanie tego hormonu. W rezultacie w przy­spie­szonym tempie rozwija się szereg chorób, z których przede wszystkim trzeba wymie­nić cukrzycę typu 2, hiperlipemię (podwyższony we krwi poziom cholesterolu i triglicerydów), nadciśnienie i szereg innych zaburzeń metabolicznych, które prowadzą do rozwoju miażdżycy, a to prędzej czy później jest przyczyną zawału serca lub wylewu krwi do mózgu.

Otyłość w okresie okołomenopauzalnym stwarza zagrożenie wystąpienia tzw. hormonalnie zależnych nowotworów, tj. raka błony śluzowej macicy i raka piersi. Jak wykazano, otyłość brzuszna zwiększa ryzyko wystąpienia raka błony śluzowej macicy 15 razy. Wzrost masy ciała o 10-20 kg zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi 3 razy i aż 10 razy, gdy nadwaga przekroczy 20 kg. Za główną przyczynę zwiększonej zachorowalności na raka błony śluzowej macicy, wymienia się nadprodukcję estrogenów w tkance tłuszczowej u kobiet po menopauzie.

Z kolei za główne przyczyny powstawania raka piersi uważa się zarówno czynniki genetyczne, jak i hormonalne w postaci nadprodukcji estrogenów.

Wykazano, że u kobiet przed menopauzą zarówno szczupłych, jak i otyłych częstość występowania raka piersi jest podobna. Natomiast u otyłych kobiet po menopauzie rak piersi występuje znacznie częściej w porównaniu z kobietami szczupłymi. Również wskazuje się na związek spożycia tłuszczu z powstawaniem tego nowotworu.

Okres menopauzy kojarzy się z przyspieszonym rozwojem osteoporozy. Choroba ta atakuje przede wszystkim kobiety szczupłe, o małej aktywności fizycznej, palące papierosy i pijące duże ilości kawy. U kobiet otyłych osteoporoza występuje znacznie rzadziej. Nadmierne obciążenie tkanki kostnej, związane z nadmierną ilością tłuszczu w ciele sprzyja zachowaniu dotychczasowej struktury kości. Również znaczenie mają produkowane w tkance tłuszczowej estrogeny, bowiem chronią kości przed utratą wapnia. Nie oznacza to, że osteoporoza nie grozi kobietom otyłym. Narażone na jej wystąpienie są kobiety, które w przeszłości często stosowały różne „cudaczne” diety odchudzające, a także osoby o małej aktywności fizycznej i nałogowe palaczki.

Szczególnie otyłość w okresie okołomenopauzalnym stanowi zagrożenie dla zdrowia i wymaga zdecydowanych poczynań profilaktycznych, jak i terapeutycznych. Podstawę leczenia stanowi racjonalna dieta niskoenergetyczna skojarzona ze wzmożoną aktywnością fizyczną. U tych kobiet oba elementy terapii powinny być ustalone indywidualnie.

Najczęściej zaleca się dietę 1200 kcal opracowana w Instytucie Żywności i Żywienia. Z punktu widzenia profilaktyki miażdżycy jest to dieta z wyboru, bowiem ma obniżoną zawartość tłuszczu przede wszystkim zwierzęcego, cholesterolu, cukru i soli.

Natomiast nie zawiera odpowiedniej ilości wapnia. Realizuje normę zalecanego spożycia na wapń w 85%. Tak więc w wielu przypadkach istnieje potrzeba suplementacji diety w ten pierwiastek, najczęściej w połączeniu z witaminą D. Dawki przyjmowanego wapnia jak i witaminy D powinien ustalić lekarz.

Kobiety otyłe w okresie menopauzy, z racji licznych potencjalnych zagrożeń zdrowotnych powinny pozostawać pod opieką lekarza rodzinnego, co zapewni prawidłowe prowadzenie działań profilaktycznych, wczesne wykrycie powikłań otyłości i właściwe ich leczenie.


Praktyczne wskazówki dla otyłych kobiet w okresie menopauzy

  • codzienne raporty spożycia, okresowo omawiane z dietetykiem
  • żywienie wg przygotowanych na piśmie jadłospisów
  • zakupy według listy, nigdy z pustym żołądkiem
  • pij wodę niegazowaną w ilości 1,5 – 2 litry dziennie
  • wybieraj produkty o małej zawartości tłuszczu
  • wybieraj produkty o dużej zawartości wapnia i obniżonej zawartości tłuszczu (mleko, jogurt, kefir)
  • kupuj warzywa i owoce nie rzadziej niż 2 razy w tygodniu
  • zaczynaj posiłek od wody, sałaty lub innych warzyw
  • jedz powoli
  • produkty wysokotłuszczowe wyłącz z jadłospisu, okazjonalnie dozwolone w ilości nie większej niż pudełko od zapałek
  • nie smaruj pieczywa
  • przekąski: warzywa, woda
  • czytaj etykiety, szczególnie zwracaj uwagę na kalorie, tłuszcze i sól.

Kobiety w okresie menopauzy zagrożone są wystąpieniem zarówno otyłości, jak i jej powikłań i dlatego nie powinny dopuszczać, aby powiększanie masy ciała rujnowało ich zdrowie, a także urodę.

Czy substancje słodzące mogą być sprzymierzeńcem w walce z otyłością?

29.01.2016

Autor: dr Agnieszka Jarosz

 

Czy substancje słodzące mogą być sprzymierzeńcem w walce z otyłością?

 

Wzrost zainteresowania żywnością o obniżonej kaloryczności wymusza zmiany w projektowaniu składu produktów. Wiąże się to przede wszystkim ze wzrostem świadomości żywieniowej konsumentów, dotyczącej niekorzystnych skutków spożycia nadmiernej ilości energii, a także z poszerzoną ofertą rynkową środków słodzących.

Niskokaloryczne słodziki są dostępne od ponad stu lat. Glikozydy stewiolowe to naturalne słodkie elementy, które odkryto na początku XX w. w liściach stewii. Obecnie wiele jest niskosłodzonych lub bezcukrowych wersji produktów spożywczych i napojów. Powody takich wyborów są różne. Najczęściej to chęć pozbycia się zbędnych kilogramów lub utrzymanie dotychczasowej masy ciała. Również pomocne są dla osób z cukrzycą w celu zmniejszenia spożycia cukrów prostych.

Niskokaloryczne słodziki to substancje wielokrotnie słodsze niż cukier. Należą do nich: acesulfam K, aspartam, sacharyna, stewia i sukraloza, które są 150-600 razy słodsze niż cukier. W praktyce wszystkie słodziki dostarczają niewielu kalorii, gdyż są dodawane w małych ilościach. Słodziki występują zazwyczaj w napojach bezalkoholowych, deserach, produktach nabiałowych, słodyczach, gumie do żucia, płatkach śniadaniowych. Większość z nich jest również dostępna jako substancje słodzące do ciepłych napojów: herbaty, kawy czy kakao oraz do wypieków.

Wykorzystuje się także połączenia różnych słodzików, ponieważ stosowane razem dają wyższe odczucie słodkiego smaku niż można oczekiwać po stosowaniu ich pojedynczo, w podobnej ilości. Niekiedy jednak nazwa produktu słodzącego wprowadza konsumenta w błąd sugerując, że zawiera on wyłącznie daną substancję, np. stewię, podczas gdy stanowi ona bardzo skromny procent w porównaniu z innymi użytymi tam substancjami słodzącymi. Dlatego warto czytać etykiety, gdyż muszą one zawierać informację, jaki środek słodzący został dodany. Słodziki zawierające poliole, np. sorbitol, mannitol, ksylitol, powinny mieć informację o ich możliwym wpływie przeczyszczającym. Natomiast słodziki zawierające aspartam powinny mieć informację, że jest on źródłem fenyloalaniny, ponieważ ludzie cierpiący na fenyloketonurię nie mogą metabolizować tego aminokwasu. Są to jedyne niekorzystne skutki dla zdrowia, jakie udowodniono.

Na przestrzeni lat sporadycznie pojawiały się informacje, że słodziki są związane z szeregiem ubocznych skutków dla zdrowia. Wszystkie środki słodzące dopuszczone do stosowania w państwach Unii Europejskiej przechodzą staranne badania i są akceptowane przez Komisję Europejską. EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) prowadzi ocenę bezpieczeństwa dla każdego słodzika. Ustalane są także dopuszczalne dzienne ilości spożycia dla każdego z nich. Bardzo szczegółowo badane są dane pochodzące z badań naukowych i aktualizowane po opublikowaniu nowych doniesień na ten temat. W ten sposób niezależne instytucje gwarantują bezpieczeństwo słodzików dopuszczonych do obrotu, nadając im dodatkowo własne numery E od 900 do 999.

Na rynku dostępne są także produkty „bez dodatku cukru”, co oznacza produkt, do którego w procesie produkcji nie zostały dodane żadne cukry proste, dwucukry ani jakiekolwiek inne surowce zastosowane ze względu na ich właściwości słodzące (np. miód). Jeżeli cukry występują naturalnie w danym produkcie, na etykiecie powinna się znajdować dodatkowa informacja: „zawiera naturalnie występujące cukry”. Produkty, w których składzie zmniejszono ilość cukru lub usunięto go całkowicie, mogą być także określane jako produkty o „zmniejszonej wartości energetycznej”. By mogło być zamieszczone to oświadczenie, ich wartość energetyczna musi być niższa przynajmniej o 30% w stosunku do produktów tradycyjnych.
Stosowanie środków słodzących lub produktów o obniżonej zawartości cukrów daje możliwość cieszenia się słodkim smakiem i jednocześnie obniżeniem kalorii pod warunkiem, że nie dostarczymy ich zbyt dużo z innymi produktami. Niskokaloryczne produkty mogą być zatem częścią zdrowego stylu życia i pomocą w walce z otyłością.

 

JAK WALCZYĆ Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ? (VIDEO)

14.05.2015

JAK WALCZYĆ Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ?

Serdecznie zapraszamy do obejrzenia filmu instruktażowego z fachowymi poradami i wskazówkami dotyczącymi metod walki z nadwagą i otyłością. Informacje te w przystępny sposób przekazuje w filmie mgr Hanna Stolińska, dietetyk z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie. W filmie dowiesz się m.in. jak rozpoznać nadwagę i otyłość, jak obliczyć swój wskaźnik BMI, co to jest dodatni bilans energetyczny i jak odżywiać się prawidłowo, według wskazań piramidy zdrowego żywienia. W filmie są też rady dotyczące aktywności fizycznej.

Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej na temat zdrowego żywienia i zdrowego stylu życia zobacz też inne filmy edukacyjne na naszym kanale Youtube pod nazwą „Zachowaj Równowagę”. Został on stworzony przez Instytut Żywności i Żywienia wraz z partnerami w ramach projektu „Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej”, współfinansowanego przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.

DLACZEGO WARTO ZAPOBIEGAĆ I LECZYĆ?

17.09.2013

  Autorzy: dr Magdalena Białkowska, dr Wioleta Respondek, lek. med. Anna Grodowska

DLACZEGO WARTO ZAPOBIEGAĆ I LECZYĆ?

 

SPIS TREŚCI:

  1. Korzyści z redukcji masy ciała
  2. Konsekwencje otyłości

 

KORZYŚCI Z REDUKCJI MASY CIAŁA

Redukcja zbędnych kilogramów (zwłaszcza brzusznej tkanki tłuszczowej) przynosi wymierne korzyści, zmniejsza bowiem problemy ze zdrowiem i ryzyko wielu chorób. Spadek masy ciała o około 10 kg:

  • zmniejsza ryzyko śmierci (o 20%),
  • §  zmniejsza ryzyko śmierci z powodu powikłań cukrzycy (o 30%), a nowotworów wykazujących związek z otyłością (o 40%),
  • obniża poziom cholesterolu całkowitego  (o 10%), LDL (o 15%) i triglicerydów  (o 30%),
  • §  podwyższa poziom HDL (o 8%),
  • zmniejsza bądź znosi białkomoczu,
  • poprawa funkcjonowania układu oddechowego.

Większość osób sądzi, że otyłość to kwestia mało estetycznego wyglądu. Rzeczywiście, osoby z nadmierną masą ciała często mają obniżoną samoocenę. Pamiętaj jednak, że otyłość to przede wszystkim problem zdrowotny, który zwiększa zagrożenie zarówno wielu chorób, jak i przedwczesnego zgonu.

 

 

KONSEKWENCJE OTYŁOŚCI

Nadwaga i otyłość wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych chorób, a nawet ze śmiercią. Osoby z BMI  > 30 kg/mmają od 50% do 100% większe ryzyko przedwczesnej śmierci niż osoby z BMI 20–25 kg/m2. Jakie choroby wiążą się z otyłością?

  • CHOROBY SERCOWO-NACZYNIOWE

Osoby z otyłością istotnie częściej chorują na nadciśnienie tętnicze krwi, chorobę niedokrwienną serca, zaburzenia rytmu serca i udary mózgu. Wyniki badań wskazują, że im wyższy jest wskaźnik BMI, tym częściej występuje nadciśnienie. Co więcej wykazano, że wielokrotnie wzrasta prawdopodobieństwo nagłej śmierci sercowej wśród osób otyłych w porównaniu do populacji osób o prawidłowej masie ciała.

  • CUKRZYCA TYPU 2

Otyłość trzykrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2. Ponad 90% osób z tym typem cukrzycy to osoby otyłe. Mężczyzna otyły ma około 5-krotnie większe ryzyko zgonu z powodu cukrzycy niż mężczyzna o prawidłowej masie ciała. W przypadku kobiety ryzyko to jest nawet 7 razy większe.

  • NOWOTWORY

Otyłość zwiększa ryzyko zachorowania na chorobę nowotworową. U mężczyzn dotyczy to przede wszystkim raka jelita grubego i gruczołu krokowego, u kobiet – raka piersi, szyjki macicy, błony śluzowej macicy (endometrium), jajników i pęcherzyka żółciowego.

  • INNE SCHORZENIA
Choroby zwyrodnieniowe stawów

U osoby otyłej łatwiej dochodzi do zmian zwyrodnieniowych w stawach, zwłaszcza kończyn dolnych, i związanych z tym przykrych dolegliwości, jakimi są bóle, obrzęki, ograniczenie ruchomości. W przeciwieństwie do chorób układu krążenia i cukrzycy, choroby stawów są wynikiem bezwzględnego nadmiaru masy tkanki tłuszczowej, a nie tylko jej brzusznej dystrybucji.

Kamica pęcherzyka żółciowego

Na rozwój kamicy pęcherzyka żółciowego szczególnie narażeni są pacjenci z otyłością brzuszną.

Pamiętaj! Zbyt rygorystyczna redukcja kalorii w czasie odchudzania (poniżej 1000 kcal) może sprzyjać bądź zaostrzeniu objawów związanych z istniejącymi kamieniami w pęcherzyku żółciowym, bądź może spowodować powstanie złogów w pęcherzyku żółciowym.

Zespół obturacyjnego bezdechu sennego 

Definiuje się go jako występowanie braku przepływu powietrza przez drogi oddechowe trwające dłużej niż 10 s. i powtarzające się częściej niż 5 razy na godzinę. Typowym objawem tego zespołu jest bardzo głośne chrapanie, uczucie porannego zmęczenia, trudna do pokonania senność w ciągu dnia. Dolegliwość ta dotyczy głównie mężczyzn, ale kobiety, szczególnie bardzo otyłe, są na nią również narażone.

Zaburzenia układu rozrodczego 

Kobiety otyłe częściej cierpią na zaburzenia miesiączkowania. Ciąże ich częściej rozwiązywane są cięciem cesarskim, a ryzyko wystąpienia nadciśnienia, zatrucia ciążowego, cukrzycy ciężarnych czy infekcji dróg moczowych jest większe niż u kobiet z prawidłową masą ciała.

Przewlekła choroba nerek 

Nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko rozwoju przewlekłej choroby nerek, czyli ich niewydolności. Osoby z nadwagą mają o 40%, a z otyłością o 83%, większe ryzyko rozwoju przewlekłej choroby nerek niż osoby z prawidłową masą ciała. Pierwszym objawem zaburzenia funkcji nerek jest zazwyczaj białkomocz (obecność białka w moczu) wyprzedzający nawet o kilka lat spadek wydolności nerek.

Zaburzenia psychosocjologiczne

Osoby otyłe często cierpią na zaburzenia lękowe i depresyjne. Często trudno ustalić, czy wystąpiły one w przebiegu otyłości, czy po części były jej przyczyną. Otyłość niewątpliwie sprzyja nasileniu tych zaburzeń.

 

PRZYCZYNY

17.09.2013

 Autor: dr Wioleta Respondek                                                                                         

                                                                                                                                                                                                                                        …

PRZYCZYNY

 

U podstaw rozwoju otyłości leży długotrwałe zaburzenie bilansu energetycznego, kiedy to energia spożyta przekracza energię wydatkowaną. Na powstawanie dodatniego bilansu energetycznego wpływa:

  • BRAK RUCHU

Z biegiem lat przybywa różnego rodzaju udogodnień: samochód, pilot do telewizora czy radia, komputer, które pozwalają na załatwianie wielu spraw, czy wręcz wykonywanie pracy bez wychodzenia z domu. W codziennym życiu zatem coraz rzadziej zmuszamy nasze mięśnie do pracy, a więc i do wydatku energetycznego.

Czy wiesz, że…

Przeciętny Polak spędza kilka godzin dziennie przed telewizorem, używanie zaś pilota do telewizora może być przyczyną przyrostu masy ciała o około 1,5 kg w ciągu roku.

  • NIEŚWIADOME SPOŻYWANIE KALORII

Spożywanie w ciągu dnia jedynie o 100 kcal więcej niż potrzebujesz (czyli mniej więcej 1 łyżka oleju lub kromka chleba z masłem) w stosunku do ilości kalorii zużytych, może, w ciągu roku, stać się przyczyną przyrostu masy ciała o 5 kg. Często należną ilość kalorii przekraczamy z braku świadomości, ile dany produkt dostarcza kalorii.

Czy wiesz, że…

Przykładowo, jeden sucharek (bezcukrowy!) ma 40 kcal, a kostka czekolady – 22 kcal. Wystarczy więc zjeść 2 sucharki i 1 kostkę czekolady, aby dostarczyć organizmowi 102 kcal.  

  • CHAOTYCZNE, NIEREGULARNE SPOŻYWANIE POSIŁKÓW

Nieregularność posiłków to nie tylko groźba spożywania zbędnych kalorii, lecz także ryzyko zmniejszenia wydatku energetycznego organizmu. Osoby spożywające posiłki chaotycznie i nieregularnie spalają mniej kalorii, a przez to narażone są na dodatni bilans energetyczny, czyli – w konsekwencji – na przyrost masy ciała.

  • BRAK ŚNIADAŃ

Wiele badań wykazuje, że u osób niejedzących śniadań częściej dochodzi do rozwoju nadmiernej masy ciała, insulinooporności i cukrzycy typu 2.

  • ZA MAŁO WODY I ZŁY WYBÓR PŁYNÓW

Gdy pijemy mało płynów, nasze komórki są źle nawodnione, zmniejsza się ich masa (tzw. beztłuszczowa masa ciała), od której zależy tempo podstawowej przemiany materii. Sprzyja to dodatniemu bilansowi energetycznemu.

Słodkie napoje stanowią źródło łatwo przyswajalnej energii, gdyż niezwykle łatwo wchłaniają się w przewodzie pokarmowym. Sprzyjają więc dodatniemu bilansowi energetycznemu. Fruktoza dodawana do napojów i przetworzonych produktów pobudza apetyt i staje się źródłem zbędnych kalorii. Wysokie spożycie fruktozy, będącej składnikiem tych produktów, zwiększa również ryzyko rozwoju otyłości, hipertriglicerydemii i oporności na insulinę.

Czy wiesz, że…

Fruktoza w świeżych owocach nie ma takiego działania, gdyż jej stężenie jest mniejsze niż w produktach przetworzonych. Ponadto, spożywana z całością miąższu owocowego, dzięki zawartości błonnika, znacznie wolniej wchłania się z przewodu pokarmowego.

  • NIEODPOWIEDNIE PRZYRZĄDZANIE POTRAW

Najbardziej rozpowszechnionym sposobem przygotowywania posiłków jest smażenie, które przyczynia się do konsumpcji zwiększonej ilości kalorii, a tym samym dodatniego bilansu energetycznego.

Czy wiesz, że…

Przykładowo,100 g kurczaka gotowany w jarzynach dostarcza 108 kcal, a tyle samo panierowanego kotleta z drobiu 380 kcal.

 

 

JAK POZNAĆ?

17.09.2013

 Autor: prof. dr hab. Longina Kłosiewicz-Latoszek


JAK POZNAĆ?

 

SPIS TREŚCI:

  1. Oblicz swoje BMI
  2. O czym świadczy Twój obwód talii
  3. Czy masz zespół metaboliczny?

Dwa proste sposoby pozwolą Ci sprawdzić, czy masz nadwagę/otyłość. Pierwszy to obliczenie wskaźnika masy ciała (ang. Body Mass Index, BMI), który pozwoli określić Twój stan odżywienia. Drugim sposobem jest pomiar obwodu talii, który określi, jaki masz rodzaj otyłości i związane z tym ryzyko powikłań. Przeczytaj, jak wykorzystać i zinterpretować te pomiary.

 

OBLICZ SWOJE BMI

Wskaźnik masy ciała (BMI), można obliczyć, stosując wzór:

 BMI (kg / m2) = masa ciała (kg) : [wzrost (m)]2

Przykład. Jeśli masz 170 cm wzrostu i ważysz 102 kg podstawiasz te wartości następująco:

102: (1,7)2 [czyli: 1,7 x 1,7] = 102 : 2,89 = 35,29. Oznacza to, że Twój wskaźnik BMI wynosi 35,29.

Alternatywnie, zamiast podstawiania do wzoru, możesz skorzystać z kalkulatora BMI w postaci wykresu. Na osi pionowej wykresu umieszczony jest wzrost, a na osi poziomej – masa ciała. Zaznacz kropkami swój wzrost (oś pionowa) i wagę (oś pozioma). Jeśli poprowadzisz linie proste z tych punktów, to ich punkt przecięcia wyznaczy Twoje BMI.

Znając wartość swojego wskaźnika BMI, możesz określić swój stan odżywienia, odnosząc się do podanych kryteriów (patrz tabela).

Co oznacza Twoje BMI?

BMI (kg/m2) Stan odżywienia
> 18,5 Niedowaga
18,5–24,9 Prawidłowa masa ciała
25,0–29,9 Nadwaga
30,0–34,9 Otyłość I0
35,0–39,9 Otyłość II0
≥ 40,0 Otyłość olbrzymia

 

 

 

O CZYM ŚWIADCZY TWÓJ OBWÓD TALII

Obwód talii jest pośrednim wskaźnikiem ilości tkanki tłuszczowej nagromadzonej w jamie brzusznej i pozwala sprawdzić, czy masz otyłość brzuszną (tzw. wisceralną, androidalną – typ „jabłko”). Jest to szczególnie ważne, ponieważ z tym typem otyłości wiążą się groźne zaburzenia metaboliczne, jak cukrzyca typu 2, hiperlipidemia, stłuszczenie wątroby.

Zawsze warto, poza pomiarem wskaźnika BMI, dokonać pomiaru obwodu talii dlatego, że prawidłowy wskaźnik BMI nie wyklucza sytuacji, w której obwód talii przekracza przewidzianą normę. Wskazuje to wówczas na zbytnie nagromadzenie tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej i oznacza, że trzeba dążyć do zmniejszenia obwodu talii, by uniknąć zagrożeń, jakie niesie ze sobą otyłość brzuszna.

Pomiaru obwodu dokonaj w połowie odległości między dolnym brzegiem żeber a górnym brzegiem kości biodrowej. Po dokonaniu pomiaru porównaj go z tabelą, która ułatwi Ci interpretację wyniku.

Obwód talii Ryzyko powikłań metabolicznych
Mężczyźni Kobiety
≥ 94 cm ≥ 80 cm Znaczne
> 102 cm > 88 cm Bardzo wysokie

Przykładowo: jeśli Twój obwód talii wynosi 115 cm, to – bez wglądu na to czy jesteś kobietą czy mężczyzną – wynik ten świadczy o tym, że masz otyłość brzuszną oraz bardzo wysokie ryzyko powikłań metabolicznych.

Pamiętaj!

Osoby z otyłością brzuszną zawsze powinny mieć przeprowadzoną ocenę pod kątem występowania zespołu metabolicznego (ZM).

 CZY MASZ ZESPÓŁ METABOLICZNY?

Jeśli Twój obwód talii wskazuje na otyłość brzuszną, oznacza to, że może występować u Ciebie zespół metaboliczny. Zwiększa on istotnie ryzyko wystąpienia poważnych powikłań ze strony układu krążenia (zawał mięśnia serca, udar mózgu). W związku z tym niezbędne jest zbadanie, czy nie występują u Ciebie inne cechy tego zespołu. Współistnienie trzech z podanych nieprawidłowości spośród kryteriów rozpoznawania zespołu metabolicznego (patrz tabela) wskazuje, że chorujesz na zespół metaboliczny.

Tabela. Kryteria rozpoznawania zespołu metabolicznego (wg NCEP ATP III, 2001)

Kobiety

Mężczyźni

Otyłość brzuszna

obwód talii > 88 cm

obwód talii > 102 cm

Triglicerydy

150 mg/dl

Cholesterol HDL

< 50 mg/dl

< 40 mg/dl

Ciśnienie krwi

≥ 130/85 mmHg

Glukoza na czczo

≥110 mg/dl