POL polska
Logowanie
Zapamiętaj mnie
Zarejestruj konto

Category Archives: Zasady zdrowego żywienia dla dzieci i mlodzieży

PODSTAWOWE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA

14.04.2016

PODSTAWOWE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA


SPIS TREŚCI:

  1. Piramida zdrowego żywienia dzieci i młodzieży
  2. 10 zasad zdrowego żywienia dzieci i młodzieży w wieku szkolnym

 

PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY



 

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM*

  1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie.
  2. Bądź codziennie aktywny fizycznie – ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.
  3. Źródłem energii w twojej diecie powinny być głównie produkty znajdujące się w podstawie (na dole) piramidy.
  4. Spożywaj codziennie przynajmniej 3–4 porcje mleka lub produktów mlecznych, takich jak jogurty, kefiry, maślanka, sery.
  5. Jedz codziennie 2 porcje produktów z grupy – mięso, ryby, jaja. Uwzględniaj też nasiona roślin strączkowych.
  6. Każdy posiłek powinien zawierać warzywa lub owoce.
  7. Ograniczaj spożycie tłuszczów, w szczególności zwierzęcych.
  8. Ograniczaj spożycie cukru, słodyczy, słodkich napojów.
  9. Ograniczaj spożycie słonych produktów, odstaw solniczkę.
  10. Pij codziennie odpowiednią ilość wody.

* wg Instytutu Żywności i Żywienia, 2009

 

Zasada 1. zdrowego żywienia dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym zwraca uwagę na urozmaicenie diety w produkty z różnych grup. Każda grupa produktów spożywczych jest źródłem innych, cennych dla zdrowia składników odżywczych. Na przykład produkty mleczne dostarczają wapń i białko, ale nie zawierają witaminy C, którą mają m.in. owoce i warzywa. Dlatego też należy wybierać i spożywać najbardziej wartościowe artykuły spożywcze z różnych grup żywności.

Zasada 2. przypomina o potrzebie codziennej aktywności fizycznej (zaleca się co najmniej 60 minut dziennie), dlatego u podstawy piramidy znajduje się aktywność fizyczna. Codzienny ruch korzystnie wpływa na kondycję fizyczną i sprawność umysłową oraz prawidłową sylwetkę.

Zasada 3. dotyczy spożywania produktów zbożowych. Prawidłowo zaplanowany codzienny jadłospis powinien zawierać co najmniej 5 porcji produktów zbożowych, które są przede wszystkim głównym źródłem energii dla organizmu, zawierają wiele składników mineralnych i witamin, są także bogate w błonnik regulujący pracę jelit. Z grupy tej należy wybierać artykuły z tzw. grubego przemiału, są bowiem bogatsze w składniki odżywcze, zawierają więcej witamin, szczególnie witamin z grupy B (tiamina, ryboflawina, niacyna, kwas foliowy), składników mineralnych (magnez, cynk), oraz błonnika. Oprócz pieczywa pełnoziarnistego (ciemnego – razowego, typu graham), poleca się także ryż pełnoziarnisty niełuskany (brązowy), kaszę gryczaną i jęczmienną oraz razowy makaron.

Zasada 4. dotyczy grupy: mleko i przetwory mleczne, najważniejszego źródła wapnia w diecie, który jest niezbędny do budowy zdrowych kości i zębów. W żadnym produkcie spożywczym nie ma tak dużo, jak w mleku i jego przetworach, dobrze przyswajalnego wapnia. Mleko zawiera również witaminy (A, D, B2)i jest źródłem najwyższej jakości białka. Uczniowie zatem powinni albo wypijać 3–4 szklanki mleka dziennie albo część mleka zastępować przetworami mlecznymi (jogurty, kefiry, maślanka lub serami twarogowymi, podpuszczkowymi żółtymi).

Zasada 5. dotyczy grupy: mięso, ryby, jaja i nasiona roślin strączkowych, orzechy. Mięso, ryby, jaja i ich przetwory są w diecie źródłem pełnowartościowego białka, żelaza, cynku i witamin z grupy B. Ponieważ nasiona roślin strączkowych i orzechy są również źródłem wartościowego białka i wielu cennych składników mineralnych i witamin, włączone są do grupy produktów mięsnych. Z produktów mięsnych należy wybierać gatunki o małej zawartości tłuszczu (drób, wołowina, cielęcina). Ryby morskie (jak makrela, śledź i sardynka), warto spożywać ze względu na zawartość w nich korzystnych dla zdrowia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy n-3 i witaminy D.

Zasada 6: warzywa i owoce powinny być spożywane kilka razy dziennie w ramach głównych posiłków i pojadania (co najmniej 5 porcji dziennie). W diecie powinno się uwzględniać różnorodne warzywa (m.in. zielone: np. sałata, brokuł, szpinak, czy warzywa pomarańczowe: np. marchew, pomidor, dynia). Dietę należy też wzbogacać w owoce, zarówno świeże, jak i mrożone lub suszone oraz w mniejszej ilości w soki. Warzywa i owoce dostarczają składników mineralnych, witamin i flawonoidów. Są głównym źródłem witamin antyoksydacyjnych (C, E, karotenów), które mają działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwnowotworowe. Ponadto są źródłem błonnika regulującego czynności przewodu pokarmowego. Warto jednak wiedzieć, że owoce i soki owocowe oprócz wartościowych witamin i błonnika, dostarczają dużych ilości cukrów prostych, których spożycie powinno być jednak ograniczane. Dlatego też należy spożywać więcej warzyw niż owoców, a wśród soków wybierać raczej warzywne lub owocowo-warzywne.

Zasada 7. dotyczy tłuszczów. Większość tłuszczów w diecie powinna pochodzić z ryb, orzechów i tłuszczów roślinnych (np. olej rzepakowy, sojowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek). Tłuszcze powinny stanowić jedynie dodatek do potraw. Do smażenia poleca się stosowanie oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego bogatego w zdrowe jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Należy również ograniczyć produkty zawierające dużo cholesterolu (głównie podroby) i izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych (wyroby ciastkarskie, cukiernicze, margaryny twarde, dania typu fast food).

Dzieci i młodzież mogą zmniejszyć spożycie tłuszczów, ograniczając spożycie produktów typu fast food (frytki, hamburgery, cheesburgery, pizza) oraz chipsów, ponieważ mają bardzo dużą zawartość tłuszczów (33–48%).

Zasada 8: należy ograniczać słodycze ze względu na to, że cukier nie dostarcza żadnych witamin i składników mineralnych, a jego nadmiar prowadzi do odkładania się tkanki tłuszczowej.

Zasada 9 zaleca ograniczanie spożycia soli kuchennej, czyli chlorku sodowego (NaCl) do 5 gramów dziennie (ilość ta obejmuje łącznie sól z produktów rynkowych i z dosalania potraw). W przybliżeniu odpowiada to płaskiej łyżeczce do herbaty. Sól w potrawach należy zastępować aromatycznymi ziołami, jak majeranek, bazylia, oregano, czosnek, tymianek itp. Ograniczać należy również spożywanie słonych przekąsek (chipsy, słone paluszki itp.). Duże ilości soli znajdują się także w gotowych daniach w puszkach, zupach i sosach w proszku.

Zasada 10 zwraca uwagę na ogromną rolę odpowiedniej podaży płynów. Dzieci i młodzież powinny pić codziennie co najmniej 6 szklanek wody. W przypadku dni o intensywniejszym wysiłku fizycznym (zajęcia WF czy inne zajęcia sportowe) podaż płynów powinna być znacznie większa. Zaleca się picie wody, herbatek owocowych niesłodzonych, soków warzywnych i owocowo-warzywnych i soków owocowych, ale w mniejszej ilości ze względu na zawartość cukrów.

MLEKO TŁUSTE CZY CHUDE, CO PODAWAĆ DZIECIOM DO PICIA?

24.09.2015

Autor: mgr Zofia Chwojnowska

Mleko tłuste czy chude, co podawać dzieciom do picia?

 

Przedszkolaki i dzieci w wieku szkolnym potrzebują dużych dawek wapnia niezbędnego do budowy kości. Dzieci powinny zatem wypijać przynajmniej dwie szklanki mleka dziennie, jak również jogurty, kefir czy maślankę i jeść sery, twarogi. W związku z często pojawiającymi się pytaniami, jaki rodzaj mleka (2 czy 3,2% tłuszczu) podawać w placówkach przedszkolnych, wydaje się celowe wyrażenie opinii w tym zakresie.

Mleko i jego przetwory są ważną grupą produktów w żywieniu dzieci przedszkolnych, ponieważ dostarczają wapnia, który jest niezbędny do budowy kości, ale są również źródłem białka i wielu witamin oraz składników mineralnych. Amerykańskie Towarzystwo Pediatryczne zaleca, aby wszystkie dzieci piły mleko o niskiej zawartości tłuszczu (do 2% tłuszczu) po 2. roku życia w celu zmniejszenia spożycia tłuszczów nasyconych i zmniejszenia narastającego, już wśród najmłodszych, trendu nadwagi i otyłości. Niemniej ostatnio przeprowadzane badania wykazują, że mleko o zawartości 1% czy 2% tłuszczu nie powstrzymuje przyrostu masy ciała u dzieci od 2 do 4 lat. Dlatego też podkreśla się potrzebę rewizji zaleceń kierowanych do dzieci.

Tłuszcz zawarty w mleku może zwiększać uczucie sytości, a tym samym zmniejszać apetyt na inne wysokotłuszczowe lub zawierające dużo kalorii produkty. Naukowcy potwierdzają również, że tłuszcze nasycone zawarte w mleku nie mają szkodliwego wpływu na naczynia krwionośne. W badaniach wykazano, że większe spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych z produktów mlecznych wiązało się z niższym ryzykiem występowania choroby wieńcowej serca. Zastąpienie 2% energii pochodzącej z tłuszczów nasyconych z produktów mięsnych, 2% energii pochodzącej z tłuszczów nasyconych zawartych w produktach mlecznych było związane ze zmniejszeniem o 1/4 ryzyka występowania choroby wieńcowej serca. Produkty mleczne, które są źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, są także źródłem korzystnych dla zdrowia składników odżywczych, w tym wapnia, witaminy D, fosforu, magnezu, potasu, białek (kazeiny i białek serwatkowych, które wykazują działanie przeciwnowotworowe), witamin: B2 i B12, które mogą równoważyć niekorzystne dla organizmu skutki nasyconych kwasów tłuszczowych. Dla dzieci w wieku 3-6 lat ważne jest, aby w całodziennych dietach tłuszcze ogółem stanowiły nie więcej niż 35% energii. Natomiast mniej istotne jest, czy podawać mleko zawierające do 2% tłuszczu zamiast mleka zawierającego 3,2% tłuszczu.

Mleko o niższej zawartości tłuszczu charakteryzuje się taką samą zawartością białka, witamin i składników mineralnych, jak mleko zawierające więcej tłuszczu, a istotne jest, aby dzieci chętnie piły mleko, ze względu na dużą zawartość w nim wapnia. Zamiast ograniczenia zawartości tłuszczu w mleku, dla utrzymania prawidłowej masy ciała w tym wieku, bardziej znaczące jest zmniejszenie liczby godzin przeznaczonych na oglądanie telewizji lub gry komputerowe, ograniczenie spożycia słodyczy i słodkich napojów, a zwiększenie przy tym aktywności fizycznej oraz spożycia owoców i warzyw.

JAK ŻYWIĄ SIĘ POLSKIE PRZEDSZKOLAKI?

05.12.2013

Autor: mgr Z. Chwojnowska

 

JAK ŻYWIĄ SIĘ POLSKIE PRZEDSZKOLAKI?

 

Myśląc o zdrowiu dzieci, trzeba mieć na uwadze również sposób ich żywienia. To od dorosłych, zależy, czy dieta dzieci jest bogata w produkty zawierające niezbędne do rozwoju składniki odżywcze. W badaniach naukowych wykazywano związek między rozwojem dzieci we wczesnych fazach życia a występowaniem ryzyka rozwoju chorób zależnych od żywienia w późniejszych okresach życia. Mimo, że żywienie w wieku przedszkolnym ma wpływ na rozwój i stan zdrowia, często jest ono niedoceniane przez osoby odpowiedzialne za żywienie dzieci. Stąd też liczne błędy żywieniowe w tym okresie.

Czego brakuje w dietach dzieci w wieku przedszkolnym?

Oceniając żywienie polskich dzieci w wieku 4 lat, zarówno uczęszczających, jak i nieuczęszczających do przedszkola na podstawie badania ogólnopolskiego przeprowadzonego w 2005 r. przez Instytut Żywności i Żywienia**, w porównaniu do obowiązujących norm żywienia (2011), określono, wysoki odsetek dzieci spożywających w niedostatecznej ilości witaminy i składniki mineralne. Spośród składników mineralnych największe niedobory dotyczyły potasu, żelaza i wapnia. Aż 78% dzieci żywiących się w przedszkolu i 75% dzieci żywiących się w domu miało niedobory potasu. U około 48% dzieci, niezależnie od rodzaju żywienia, występowały niedobory wapnia. Także 48% dzieci o żywieniu domowym i nieco mniejszy odsetek o żywieniu przedszkolnym miało niedobory żelaza.

W przypadku witamin w dietach dzieci obserwowano największe niedobory witaminy D, folianów, witaminy E i C. Aż u 99% dzieci, niezależnie od sposobu żywienia, występowały w dietach niedobory witaminy D.

Co występuje w nadmiarze w dietach dzieci w wieku przedszkolnym?

Zbyt wysokie spożycie sodu (główne źródło – sól) stwierdzono zarówno u dzieci żywionych tylko w domach, jak i tych żywionych w przedszkolu. Tylko 5% dzieci o żywieniu przedszkolnym i 10% dzieci o żywieniu domowym spożywało sól na zalecanym przez WHO poziomie 5 g/dziennie.

W badaniach wykazano, że 70% dzieci w wieku przedszkolnym, spożywa dużą  ilość tłuszczów ogółem (> 30% E*). Co więcej nasyconych kwasów tłuszczowych (pochodzenia zwierzęcego) w większej ilości niż zalecane 10% E* spożywało ponad 90% z nich. Zastrzeżenia wzbudza również większe spożycie cukru (> 10% E*) przez ponad 98% dzieci. Taki mało prozdrowotny sposób żywienia najmłodszych sprzyja rozwojowi otyłości i innych chorób na tle wadliwego żywienia. Niekorzystnie też wpływa na spożycie ważnych dla rozwoju i zdrowia dzieci składników mineralnych i witamin, których niedobory obserwowano w tym badaniu wśród dużego odsetka dzieci. Wiąże się to ze stwierdzonym ryzykiem małego spożycia wartościowych składników pokarmowych w dietach, które charakteryzują się wysokim procentem energii z cukru i jednocześnie małą zawartością energii.

Podsumowując, trzeba zwrócić uwagę osób zajmujących się żywieniem, że stwierdza się wysoki odsetek dzieci niedostatecznie spożywających w diecie podstawowe witaminy i składniki mineralne, zarówno wśród tych nieuczęszczających, jak i uczęszczających do przedszkola. Istotnie wyższy odsetek przedszkolaków miał niedobory witaminy D i wyższe spożycie potasu oraz witaminy E.

Czy wiesz, że…
Zgodnie z badaniami prowadzonymi przez Instytut Żywności i Żywienia (2005) wśród dzieci uczęszczających do przedszkoli, obserwuje się występowanie mniejszego odsetka dzieci o nadmiernej masie ciała w porównaniu do dzieci  przebywających tylko w domach. W obu grupach nie stwierdzano istotnych różnic w zawartości energii, prawdopodobnie zatem dzieci przedszkolne miały większy wydatek energii w postaci aktywności ruchowej co wpływało na zmniejszone nasilenie nadwagi i otyłości w tej grupie.

 

*E – energia ogółem
**Charzewska J. (2011). Rekomendacje dla realizatorów żywienia z zakresu zasad prawidłowego żywienia w przedszkolach, Warszawa: IŻŻ.

 

SKUTKI NIEPRAWIDŁOWEGO STANU ODŻYWIENIA U DZIECI I MŁODZIEŻY

01.10.2013

Autor: dr inż. Katarzyna Wolnicka                                                                                                                                                 …

 

SKUTKI NIEPRAWIDŁOWEGO STANU ODŻYWIENIA U DZIECI I MŁODZIEŻY

 

Jednym z czynników determinujących zdrowie jest prawidłowe odżywianie. Na negatywne skutki zarówno w przypadku niedożywienia, jak i nadwagi oraz otyłości szczególnie narażone są dzieci i młodzież.

Niedożywienie

Długotrwałe niedożywienie prowadzi do wystąpienia niedoborów energetyczno-białkowych, czego skutkiem, szczególnie w młodym wieku, może być zahamowanie rozwoju fizycznego, intelektualnego, upośledzenie funkcji poznawczych czy zaburzenia odporności. Co więcej na skutek niedoboru wapnia i witaminy D oraz nadmiernego spożycia fosforu może dochodzić do nieprawidłowej mineralizacji kości i tym samym problemów z osiągnięciem prawidłowej masy kostnej w czasie wzrostu i rozwoju dziecka, a także utrzymania jej w prawidłowym stanie w wieku dorosłym. Z powodu nieprawidłowej diety może wystąpić niedokrwistość związana z niedoborem żelaza, folianów, witaminy B12 i B6, cynku, miedzi i innych mikroelementów.

Niedożywienie może mieć również swoje następstwa w sferze psychologicznej (powiązane z ubóstwem może obniżać poczucie własnej wartości) oraz społecznej (gorsze wyniki w nauce, a w powiązaniu z ubóstwem – ryzyko braku akceptacji przez grupę rówieśniczą).

Otyłość i nadwaga

Otyłość u dzieci wpływa z kolei negatywnie na zdrowie i rozwój nie tylko w dzieciństwie, lecz także ma decydujący wpływ na zdrowie w życiu dorosłym, zwiększając ryzyko rozwoju przewlekłych chorób niezakaźnych i niesprawności. Czworo z pięciorga otyłych nastolatków pozostaje otyłymi w życiu dorosłym. Dlatego szczególnie ważne jest zapobieganie nadwadze i otyłości już w wieku dziecięcym. Wiele zaburzeń towarzyszących otyłości, diagnozowanych u osób dorosłych, stwierdza się obecnie u dzieci, m.in. dyslipidemię, oporność insulinową, cukrzycę typu 2, dysfunkcje śródbłonka, stłuszczenie wątroby oraz wady postawy (skolioza). Uważa się, że częstsze występowanie u dzieci zaburzeń, takich jak cukrzyca typu 2 i choroby układu sercowo-naczyniowego, jest konsekwencją epidemii otyłości. Dzieci otyłe są około trzykrotnie bardziej narażone na zachorowanie na nadciśnienie niż te z prawidłową masą ciała. Poza czynnikami zdrowotnymi, otyłość wpływa również na jakość życia dzieci na płaszczyźnie społecznego i psychicznego funkcjonowania.

 

 

WPŁYW DIETY NA ROZWÓJ POZNAWCZY DZIECKA

01.10.2013

 Autor: dr inż. Katarzyna Wolnicka                                                                                                                                                                           

 

WPŁYW DIETY NA ROZWÓJ POZNAWCZY DZIECKA

 Glukoza

Do pracy mózgu niezbędna jest glukoza. Dlatego tak ważne jest regularne (4–5 razy dziennie) spożywanie pełnowartościowych posiłków. Udowodniono, że np. dzieci niespożywające pierwszego śniadania mają problemy z koncentracją uwagi w czasie lekcji.

Bardzo ważne jest, aby glukoza była dostarczana do organizmu stopniowo, a więc nie z produktów bogatych w cukry proste (jak słodycze, słodkie napoje), ale z węglowodanów złożonych, których źródłem są produkty zbożowe z pełnego przemiału (razowe pieczywo, razowe makarony, kasze, brązowy ryż). Z produktów bogatych w węglowodany złożone cukier uwalniany jest do krwi stopniowo i organizm może go dłużej wykorzystywać. Poza tym są one bogate w wiele cennych składników mineralnych i witamin.

Kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe n-3 (EPA i DHA) biorą udział w rozwoju centralnego systemu nerwowego oraz wpływają na prawidłową pracę i rozwój mózgu, poprawiają koncentrację. Ich najlepszych źródłem jest tłuszcz rybny (np. łosoś, makrela, dorsz) i roślinny (np. olej rzepakowy, lniany). Ważne jest również żywienie już w okresie płodowym i okresie karmienia. Spożywanie kwasu dokozaheksaenowego (DHA) przez matkę wspomaga prawidłowy rozwój mózgu u płodu i niemowląt karmionych piersią.

Witaminy i składniki mineralne

Dla dobrej pracy mózgu i układu nerwowego niezbędne są między innymi magnez, cynk, żelazo, witaminy z grupy B. 

Żelazo przyczynia się do prawidłowego rozwoju funkcji poznawczych u dzieci. Największym źródłem żelaza jest czerwone mięso. Oprócz produktów zbożowych z pełnego przemiału dobrym źródłem pozostałych składników w diecie są warzywa, orzechy, nasiona roślin strączkowych, pestki dyni i słonecznika.

Witaminy z grupy B (zwłaszcza B6, B12 i foliany) przyczyniają się do optymalnego działania centralnego układu nerwowego, ponieważ pełnią  funkcje pomocnicze przy wytwarzaniu neuroprzekaźników. Badania przeprowadzone wśród szwedzkich 15-latków wykazały także pozytywną korelację pomiędzy spożywaniem z dietą kwasu foliowego (w szpinaku, brukselce, kalafiorze, brokułach, nasionach roślin strączkowych, pomarańczach i bananach) a osiąganiem lepszych wyników w nauce. Dieta bogata w kwas foliowy nie jest jednak, jak podkreślają autorzy, jedynym warunkiem osiągania sukcesów w nauce. Istnieje wiele czynników, które mają równie znaczący wpływ na wyniki w szkole. Jednym z nich jest prawidłowe odżywianie, które powinno być traktowane kompleksowo.

Lecytyna jest niezbędna do powstania jednego z neuroprzekaźników i wpływa na pamięć. Występuje w orzeszkach ziemnych, soi, siemieniu lnianym i kiełkach pszenicy.

Długotrwałe niedobory jodu prowadzą do niedoczynności tarczycy i powstawania wola. Zaawansowana niedoczynność tarczycy prowadzi natomiast do ospałości, spowolnienia umysłowego, obniżenia wydolności intelektualnej. U dzieci zaś jest przyczyną opóźnienia rozwoju fizycznego i psychicznego.

 

 

SKLEPIKI SZKOLNE A KSZTAŁTOWANIE NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH UCZNIÓW

01.10.2013

Autorzy: dr inż. Katarzyna Wolnicka, mgr Anna Taraszewska

 

SKLEPIKI SZKOLNE A KSZTAŁTOWANIE NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH UCZNIÓW

 

 

Każdy uczeń ma prawo do spożycia w szkole co najmniej jednego pełnowartościowego posiłku – obiadu lub drugiego śniadania, szkoła zaś powinna stworzyć warunki do wydawania takich posiłków. W wielu placówkach nie ma jednak technicznych możliwości do przygotowywania i wydawania obiadów szkolnych. W większości z nich funkcjonują natomiast sklepiki, w których uczniowie mogą kupować drobne materiały piśmienne i wybrane produkty spożywcze. Sprzedaż tych ostatnich, w aspekcie ich asortymentu i jakości zdrowotnej, posiada szczególne znaczenie w kształtowaniu prawidłowych nawyków żywieniowych młodego pokolenia, a w dalszej perspektywie – w zapobieganiu nadwadze, otyłości i licznym chorobom dietozależnym.

            W swych założeniach sklepiki szkolne powinny promować produkty zalecane w codziennym żywieniu dzieci, pozwalać uzupełniać potrzeby żywieniowe uczniów oraz pełnić uzupełniającą rolę w stosunku do działalności szkolnych stołówek. Zmiany wprowadzone na rzecz promowania zdrowia wśród dzieci i młodzieży ograniczyły dostęp do niewłaściwych pod względem zdrowotnym produktów w szkole.

            Jeśli chcesz dowiedzieć się, jakie produkty Twoje dziecko może kupić w sklepiku szkolnym, zapoznaj się z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach, które obowiązuje od sierpnia 2016 r. (http://dziennikustaw.gov.pl/du/2016/1154/D2016000115401.pdf).

            Pamiętaj: dzieci spędzają w szkole coraz więcej czasu i to właśnie środowisko szkolne staje się miejscem, w którym nawyki prozdrowotne mogą być kształtowane lub utrwalane. Wspieraj więc działania szkoły na rzecz zdrowia swojego dziecka. unikając chociażby częstego dawania dziecku do szkoły słodyczy, słonych przekąsek czy słodzonych napojów. Miej na uwadze, że to rodzice w pierwszej kolejności wpływają na kształtowanie prozdrowotnych nawyków swoich pociech. Twoje zaangażowanie w promowanie takich nawyków oraz ich realizowanie w życiu codziennym rodziny będzie dla Twojego dziecka najlepszym przykładem tego, jak należy postępować.

DRUGIE ŚNIADANIE W PRZEDSZKOLU I SZKOLE

01.10.2013

 Autor: mgr Joanna Jaczewska-Schuetz                                                                                                                                                                 …


DRUGIE ŚNIADANIE W PRZEDSZKOLU I SZKOLE

 

Drugie śniadanie jest posiłkiem zapewniającym uczniowi systematyczny „dowóz” energii, co gwarantuje utrzymanie odpowiedniego poziomu koncentracji w czasie lekcji i przekłada się na wyniki w nauce. Wprowadzenie zwyczaju spożywania drugiego śniadania w szkołach sprzyja kształtowaniu prawidłowych nawyków żywieniowych, m.in. spożywania optymalnej liczby 4–5 posiłków dziennie. Wpływa również na zmniejszenie spożycia przez dzieci i młodzież niezdrowych przekąsek dostępnych obecnie w sklepikach szkolnych, takich jak: chipsy, batoniki, żelki, cukierki, słodkie bułki czy słone paluszki.

Rola drugiego śniadania:

  • dostarcza organizmowi potrzebną energię i składniki pokarmowe;
  • wpływa na lepszą koncentrację, zapamiętywanie, zdolność uczenia, lepsze wyniki w nauce, rozwój intelektualny. Uczniowie, którzy nie spożywają drugiego śniadania, częściej skarżą się na bóle głowy, złe samopoczucie, rozdrażnienie i konflikty z rówieśnikami;
  • wpływa na wydolność i sprawność, siłę fizyczną, dobre samopoczucie;
  • kształtuje prawidłowe nawyki żywieniowe.

Zdrowe śniadanie dla ucznia

Najczęściej drugie śniadanie ucznia to gotowa kanapka, ważne jest jednak odpowiednie jej urozmaicenie. Najlepiej, aby kanapka zawierała pieczywo razowe, a także do wyboru: ser, twaróg lub chudą wędlinę oraz warzywo (np. liść sałaty, cykorii, plasterki pomidora, ogórka, papryki). Do kanapki powinien być dołączony owoc sezonowy lub warzywo jako źródło witamin. Pokrojone owoce i warzywa, owoce suszone, sałatki, twarożki uczeń może łatwo zabrać ze sobą do szkoły w plastikowym pojemniku na żywność. Napojami uzupełniającymi drugie śniadanie są woda mineralna, herbatki owocowe, soki owocowe i warzywne oraz napoje mleczne.

Wspólne drugie śniadanie

Organizacja powszechnych śniadań szkolnych wymaga stworzenia przez szkołę własnej polityki w tym zakresie. Bardzo istotną kwestią jest spożywanie drugiego śniadania wspólnie z nauczycielem, który jest autorytetem dla dzieci. Jego przykład może pozytywnie wpłynąć na nawyki żywieniowe wychowanków.

Miejsce i czas spożycia

Miejsce i czas śniadań szkolnych powinno być określone dla każdej klasy. Odpowiednim miejscem do spożycia drugiego śniadania jest po prostu sala lekcyjna lub stołówka szkolna. Dzieciom należy zapewnić także odpowiednio długą, minimum 15-minutową przerwę, w czasie której będą mogły spożyć posiłek w spokojnej, sprzyjającej atmosferze. Dzieci uczą się w ten sposób, że każdy posiłek jest ważny i należy go spożywać w spokoju, bez pośpiechu. Reguła spożywania w szkole podstawowej posiłków wspólnie z nauczycielem powinna dotyczyć nie tylko klas młodszych, lecz także klas starszych. Możliwość zjedzenia posiłku w sali powinni mieć również uczniowie gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.

Organizacja dożywiania uczniów

Organizacja drugiego śniadania w szkole powinna uwzględniać fakt spożywania tego posiłku przez wszystkie dzieci, także te w trudnej sytuacji materialnej. Dzieci mające trudne warunki bytowe powinny być objęte systemem dożywiania zorganizowanym przez szkołę (www.mpips.gov.pl, www.men.gov.pl). Działania placówki w zakresie organizacji drugich śniadań mogą wesprzeć też programy: „Owoce w szkole” i „Szklanka mleka”.

Jak przekonać rodziców?

Bez czynnego udziału rodziców wysiłki szkoły w organizacji śniadań szkolnych nie mają szans powodzenia. Aby pozyskać rodziców, należy przekonać ich o korzyściach i konieczności spożywania przez dzieci śniadania w domu i drugiego śniadania w szkole. Często zdarza się, że rodzice dają dziecku do szkoły pieniądze na zakup żywności. Niestety, przy niewłaściwym asortymencie sklepiku szkolnego lub nieprawidłowych nawykach żywieniowych dziecka taka forma dostępności posiłku nie jest dobra. Może ona prowadzić do zakupu produktów niewartościowych, które nie spełniają założeń posiłku, jakim jest drugie śniadanie.

 

 

JAK SZKOŁA MOŻE WPŁYWAĆ NA UPOWSZECHNIANIE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA

01.10.2013

Autor: dr inż. Katarzyna Wolnicka                                                                                                                                                         

 

JAK SZKOŁA MOŻE WPŁYWAĆ NA UPOWSZECHNIANIE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA

 

Żywienie w szkole jest nieodłącznym elementem zapewniającym prawidłowy rozwój i zdrowie uczniów. Odgrywa również bardzo ważną rolę w prewencji chorób dietozależnych, na co wskazują badania ewaluacyjne prowadzonych za granicą programów prozdrowotnych.

Szwecja

Na przykład w ramach Sztokholmskiego Projektu Zapobiegania Otyłości w pięciu szkołach asortyment sklepików szkolnych zastąpiono produktami zalecanymi do spożycia w diecie dzieci: owocami, warzywami, sokami owocowymi, produktami mlecznymi oraz dokonano zmian w stołówkach szkolnych na bardziej prozdrowotne. W pięciu kolejnych szkołach (grupa kontrolna) sklepiki i stołówki pozostawiono bez zmian. Po czterech latach w placówkach poddanych zmianom zaobserwowano spadek z 22% do 16% nadwagi wśród młodzieży. W grupie kontrolnej zaś odsetek dzieci z nadwagą wzrósł z 18% do 21%.

Finlandia

Innym europejskim programem był North Karelia Project – działania interwencyjne podjęte na początku lat 70. XX w. w Karelii Północnej, a następnie w całej Finlandii, w celu zmniejszenia wysokiej umieralności z powodu chorób układu krążenia. Działania adresowane do dzieci obejmowały monitorowanie masy ciała, prowadzenie edukacji żywieniowej, ćwiczenia fizyczne, wydawanie w szkołach bezpłatnych posiłków oraz zakaz sprzedaży słodzonych napojów na terenie szkół. Obecnie Finlandia należy do krajów europejskich o najniższej częstości występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci, a w ostatnich latach wzrost częstości występowania tych nieprawidłowości był tam znacznie mniejszy niż w innych krajach.

Niemcy

Kiel Obesity Prevention Study (KOPS) to program rozpoczęty w 1996 r., w Niemczech, w miejscowości Kiel. Do roku 2005 objęto nim prawie 10 tys. dzieci. Promocja zdrowia wśród uczniów i nauczycieli polega na edukacji żywieniowej, wprowadzaniu aktywnych przerw międzylekcyjnych. Edukacja na temat prozdrowotnych zachowań prowadzona jest również wśród rodzin, w których dzieci mają nadwagę lub otyłość, bądź są zagrożone rozwojem nadmiernej masy ciała. Po roku od rozpoczęcia działań interwencyjnych zaobserwowano ich wpływ na styl życia i stan odżywienia badanych. Średni przyrost tkanki tłuszczowej w ciągu roku dzieci z nadwagą ze szkół, gdzie były prowadzone badania, wynosił 0,4% w porównaniu do 3,6% u dzieci ze szkół z grupy kontrolnej.

 

 

EPIDEMIA NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W POLSCE

01.10.2013

 Autor: dr inż. Katarzyna Wolnicka                                                                                                                                                                            …

 

EPIDEMIA NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W POLSCE

 

Wzrost częstości występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży jest na tyle znaczący, że coraz częściej nosi nazwę epidemii.

Pamiętaj: nadmierna masa ciała jest ważną przyczyną występowania wielu chorób. Zadbaj o prawidłową dietę swojego dziecka i zachęcaj je do aktywności fizycznej, by zapobiec w ten sposób wystąpieniu nadmiernej masy ciała, lub pomóc mu uporać się z nadmiarem kilogramów.

Wyniki badań dotyczących występowania nadmiernej masy ciała u dzieci są bardzo niepokojące.

  • Zgodnie z danymi uzyskanymi z badań przeprowadzonych w 2010 r. przez Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ), z nadwagą zmagało się aż blisko 19% dziewcząt i ponad 17% chłopców w wieku 9 lat. Otyłość natomiast została rozpoznana aż u 4% dziewcząt i ponad 6% chłopców.

Z najnowszego raportu Instytutu Matki i Dziecka wynika, że w Polsce nadwaga i otyłość dotyczy 15% dziewcząt i 20% chłopców w wieku 11  lat. Większość badań w Polsce wskazuje, że otyłość częściej występuje u chłopców i w dużych miastach. Uwagę zwraca duża dynamika wzrostu odsetka częstości występowania otyłości wśród dzieci i młodzieży w Polsce.

  • Z badań IŻŻ wynika, że na przestrzeni ostatnich 30 lat w Warszawie, częstość występowania otyłości wśród chłopców w wieku 11-15 lat zwiększyła się 3-krotnie, natomiast u dziewczynek w tym samym wieku aż10-krotnie.

Otyłość jest chorobą wieloczynnikową, a jej rozwój spowodowany jest zachodzeniem wielu interakcji pomiędzy genami a środowiskiem. Otyłość rodziców zwiększa ryzyko wystąpienia nadmiernej masy ciała u dzieci. W badaniach wykazano, że otyłych rodziców miało aż prawie 33% otyłych dzieci i blisko 2% dzieci o prawidłowej masie ciała. Dzieci rodziców otyłych były 25-krotnie bardziej narażone na rozwinięcie się u nich otyłości, niż dzieci rodziców szczupłych.

Pamiętaj: nadmierna masa ciała Twojego dziecka może mieć podłoże genetyczne. Najczęściej jednak jej przyczyną jest nieprawidłowy sposób żywienia i zbyt niska aktywność fizyczna. O ile nie mamy wpływu na geny, to styl życia, w tym dieta, zależy tylko i wyłącznie od nas samych. Możemy w pełni decydować o tym, w jaki sposób odżywia się nasze dziecko i jak żywimy się my sami oraz w jaki sposób spędzamy wolny czas. Chcesz zapobiec wystąpieniu nadwagi i otyłości u swojego dziecka? Zapoznaj się z poniższą listą czynników, które są najczęstszą przyczyną wzrostu masy ciała:

  • niewłaściwe nawyki żywieniowe rodziców,
  • niespożywanie wspólnych posiłków w gronie rodzinnym,
  • opuszczanie posiłków (zbyt mała ich ilość),
  • łatwy dostęp do dań typu fast food, słodyczy i napojów słodzonych,
  • zbyt niskie spożycie warzyw i owoców,
  • niski poziom aktywności fizycznej,
  • zbyt długi czas spędzany przed komputerem, TV – zwiększone narażenie na działanie reklamy,
  • zbyt krótki czas snu.