POL polska
Logowanie
Zapamiętaj mnie
Zarejestruj konto

Category Archives: Co kryje etykieta?

Jaką informację o produkcie producent powinien umieścić na etykiecie?

31.03.2016

Autorzy: mgr inż. Barbara Wojda, mgr inż. Agnieszka Surwiłło

Jaką informację o produkcie producent powinien umieścić na etykiecie?

Producenci są zobowiązani do znakowania żywności według wymogów prawnych rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności […]. Od 13 grudnia 2016 r. każdy produkt powinien zawierać na opakowaniu informację o wartości odżywczej.

Na etykiecie produktu spożywczego obowiązkowe jest podanie następujących danych szczegółowych.

  1. Nazwa żywności.
  2. Wykaz składników (wszystkie składniki, w tym dodatki do żywności, są umieszczane
    w malejącej kolejności ich masy w momencie użycia ich przy wytwarzaniu danego produktu w stosunku do masy netto, w tym występujących substancji dodatkowych w produkcie).

Dopuszczone jest pominięcie wykazu składników w następujących środkach spożywczych:

  1. a) świeże owoce i warzywa, w tym ziemniaki, które nie są obrane, pokrojone ani podobnie przygotowane;
  2. b) woda gazowana, której opis wskazuje, że została nasycona dwutlenkiem węgla;
  3. c) ocet uzyskany wyłącznie z jednego podstawowego produktu metodą fermentacyjną, pod warunkiem że nie zostały dodane żadne inne składniki;
  4. d) ser, masło, fermentowane mleko i śmietana/śmietanka, do których nie zostały dodane składniki inne niż przetwory mleczne, enzymy spożywcze i kultury drobnoustrojów niezbędne do produkcji lub, w przypadku sera innego niż ser świeży i ser topiony, sól potrzebna do jego produkcji;
  5. e) środki spożywcze zawierające jeden składnik, gdy:
  • nazwa środka spożywczego jest identyczna z nazwą składnika; lub
  • nazwa środka spożywczego umożliwia wyraźne zidentyfikowanie charakteru składnika.

W wykazie składników nie muszą być uwzględniane komponenty żywności:

  1. a) komponenty składnika, które zostały tymczasowo oddzielone podczas procesu produk­cyjnego i później ponownie dodane w ilości nieprzekraczającej ich pierwotnej zawartości;
  2. b) dodatki do żywności i enzymy spożywcze:
  • których obecność w danym środku spożywczym wynika wyłącznie z faktu, że były zawarte w jednym lub w większej liczbie składników takiego środka spożywczego, zgodnie z zasadą przenoszenia, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia (WE) nr 1333/2008, pod warunkiem że nie pełnią one żadnej funkcji technologicznej w produkcie gotowym; lub
  • które są stosowane jako substancje pomocnicze w przetwórstwie;
  1. c) stosowane w ilościach ściśle niezbędnych nośniki i substancje, które nie są dodatkami do środków spożywczych, lecz są stosowane w taki sam sposób i w tym samym celu co nośniki;
  2. d) substancje, które nie są dodatkami do żywności, lecz są stosowane w taki sam sposób i w tym samym celu co substancje pomocnicze w przetwórstwie i są nadal obecne w produkcie gotowym, nawet w zmienionej formie;
  3. e) woda:
  • jeżeli woda jest użyta podczas procesu produkcyjnego wyłącznie do odtworzenia składnika użytego w postaci skoncentrowanej lub odwodnionej; lub
  • w przypadku roztworu wodnego, który nie jest zwykle spożywany.
  1. Wszelkie składniki lub substancje pomocnicze w przetwórstwie, wymienione
    w załączniku II do omawianego rozporządzenia lub uzyskane z substancji lub produktów wymienionych w załączniku II powodujących alergie lub reakcje nietolerancji, użytych przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecnych w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie.

Informacje o składnikach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji powinny być umieszczone w widoczny dla konsumenta sposób. Graficznie można zastosować pogrubioną czcionkę, inną barwę bądź styl czcionki, inny kolor tła. Jeśli produkt zawiera konkretny alergen, a nazwa środka spożywczego wyraźnie odnosi się do tego alergenu, wówczas nie musi być wskazana (np. mleko).

  1. Ilość określonych składników lub kategorii składników.
  2. Ilość netto żywności.
  3. Data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia.
  4. Wszelkie specjalne warunki przechowywania lub warunki użycia.
  5. Nazwa lub firma i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym, o którym mowa w art. 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia.
  6. Kraj lub miejsce pochodzenia w przypadku przewidzianym w art. 26; gdy brak takiej informacji mógłby wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka spożywczego. Wymóg informowania o kraju pochodzenia dotyczy m.in. mięsa wołowego, cielęciny i młodej wołowiny, mięsa wieprzowego, drobiowego, mięsa pozyskanego z owiec i kóz, mięsa mielonego oraz mleka.
  7. Instrukcja użycia, w przypadku gdy w razie braku takiej instrukcji odpowiednie użycie danego środka spożywczego byłoby utrudnione.
  8. W odniesieniu do napojów o zawartości alkoholu większej niż 1,2% objętościowo, rzeczywistą objętościową zawartość alkoholu.
  9. Informacja o wartości odżywczej.

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1169/2011 obowiązkowa informacja o wartości odżywczej obejmuje:

  • wartość energetyczną,
  • zawartość tłuszczu,
  • zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych,
  • zawartość węglowodanów,
  • zawartość cukrów,
  • zawartość białka,
  • zawartość soli.

Treść obowiązkowej informacji o wartości odżywczej może być uzupełniona informacją
o ilości jednego lub większej liczby następujących składników:

  • kwasy tłuszczowe jednonienasycone,
  • kwasy tłuszczowe wielonienasycone,
  • alkohole wielowodorotlenowe,
  • skrobia,
  • błonnik,
  • każda z witamin lub każdy ze składników mineralnych wymienionych w załączniku XIII część A pkt 1 omawianego rozporządzenia i obecnych w znaczącej ilości zgodnie z jej definicją w załączniku XIII część A pkt 2.

Więcej szczegółów o znakowaniu wartością odżywczą można znaleźć w artykule pt. Informacja o wartości odżywczej w etykietowaniu produktów spożywczych – jakie zmiany wprowadza rozporządzenie (WE) nr 1169/2011?”.

JAK CZYTAĆ ETYKIETY PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH?(VIDEO)

14.05.2015

 

JAK CZYTAĆ ETYKIETY PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH?

 

Wszystkie osoby, które chcą lepiej zadbać o swoje zdrowie i stać się bardziej świadomymi konsumentami, zapraszamy do obejrzenia filmu edukacyjnego pod tytułem „Jakie informacje można znaleźć na etykietach produktów spożywczych?”. W filmie tym fachowe porady i wskazówki na temat czytania etykiet przekazuje mgr Hanna Stolińska, dietetyk z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie. Film ten krok po kroku, na konkretnych przykładach, pokazuje jak należy czytać i interpretować informacje zawarte na etykietach produktów spożywczych w odniesieniu do referencyjnych wartości spożycia (RWS) dla osób dorosłych. Na co zwrócić szczególną uwagę? Co to są oświadczenia żywieniowe? Tego i wielu innych rzeczy dowiesz się oglądając nasz film.

 

 

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zdrowego żywienia i zdrowego stylu życia zobacz też inne filmy edukacyjne na naszym kanale Youtube pod nazwą „Zachowaj Równowagę”. Został on stworzony przez Instytut Żywności i Żywienia wraz z partnerami w ramach projektu „Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej”, współfinansowanego przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.

 

SŁOWNICZEK SUBSTANCJI DODATKOWYCH

30.09.2013

 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

SŁOWNICZEK SUBSTANCJI DODATKOWYCH

 

 

  • Barwniki – to substancje nadające lub przywracające żywności barwę, obejmujące naturalne składniki żywności i naturalne źródła, które w normalnych warunkach ani nie są same spożywane jako żywność, ani nie są stosowane jako typowe składniki żywności. Barwnikami są preparaty uzyskane ze środków spożywczych i innych jadalnych surowców naturalnych uzyskanych poprzez fizyczną lub chemiczną ekstrakcję, której efektem jest selektywna ekstrakcja pigmentów względem składników odżywczych lub aromatycznych

 

  • Dopuszczalne (akceptowane) dzienne pobranie (z ang. Acceptable Daily Intake, ADI) – tj. ilość substancji, która może być pobierana codziennie w ciągu życia nie powodując ryzyka zagrożenia zdrowia – zgodnie z obecnym stanem wiedzy – wyrażana w mg/kg masy ciała/dzień

 

  • Emulgatory – to substancje umożliwiające utworzenie lub utrzymanie jednorodnej mieszaniny dwóch lub większej liczby niemieszających się faz, takich jak olej i woda w środkach spożywczych

 

  • Gazy do pakowania – oznaczają gazy inne niż powietrze, wprowadzane do pojemnika przed, w trakcie lub po umieszczeniu środka spożywczego w tym pojemniku

 

  • Gazy nośne – oznaczają gazy inne niż powietrze, które wypychają środek spożywczy z pojemnika

 

  • Kwasy – to substancje, które zwiększają kwasowość środka spożywczego lub nadają mu kwaśny smak

 

  • Nośniki – to substancje stosowane do rozpuszczania, rozcieńczania, dyspersji lub innej fizycznej modyfikacji dodatku do żywności, środka aromatyzującego, enzymu spożywczego, składnika odżywczego lub innej substancji dodanej do środka spożywczego w celach odżywczych lub mających związek z fizjologią, które nie zmieniają ich funkcji technologicznej (i same nie wywołują żadnych skutków technologicznych), w celu ułatwienia posługiwania się nimi lub wykorzystania czy zastosowania ich

 

  • Przeciwutleniacze – to substancje przedłużające okres przydatności środków spożywczych do spożycia poprzez ochronę przed zepsuciem na skutek utleniania, takim jak jełczenie tłuszczu czy zmiana barwy

 

  • Regulatory kwasowości – to substancje zmieniające lub kontrolujące kwasowość lub zasadowość środka spożywczego

 

  • Sekwestranty – to substancje tworzące związki chemiczne z jonami metali

 

  • Skrobie modyfikowane – to substancje otrzymane w wyniku jednego lub większej ilości zabiegów chemicznych na skrobiach spożywczych, które mogły być wcześniej podane zabiegom fizycznym lub działaniu enzymów, i mogą być rozcieńczone lub odbarwione kwasem lub ługiem

 

  • Sole emulgujące – to substancje które zmieniają białka zawarte w serze w formę zdyspergowaną, wprowadzając w ten sposób jednorodne rozłożenie tłuszczów i innych składników

 

  • Stabilizatory – to substancje umożliwiające utrzymanie właściwości fizyczno-chemicznych środków spożywczych; stabilizatory obejmują substancje umożliwiające utrzymanie w środkach spożywczych jednorodnej dyspersji dwóch lub większej liczby wzajemnie nierozpuszczalnych substancji, substancje stabilizujące, zachowujące lub wzmacniające istniejącą barwę środków spożywczych i substancje zwiększające zdolność środków spożywczych do wiązania, w tym do tworzenia wiązań poprzecznych pomiędzy białkami, umożliwiających wiązanie się elementów środków spożywczych, a tym samym uzyskiwanie produktów zrekonstytuowanych

 

  • Substancje glazurujące (w tym środki do smarowania) – to substancje, które po nałożeniu na zewnętrzną powierzchnię środka spożywczego tworzą warstwę ochroną lub nadają jej błyszczący wygląd

 

  • Substancje konserwujące – to substancje przedłużające okres przydatności środków spożywczych do spożycia poprzez ochronę przed zepsuciem spowodowanym obecnością mikroorganizmów lub chroniące przed wzrostem mikroorganizmów patogennych

 

  • Substancje pianotwórcze – to substancje umożliwiające powstanie jednorodnej dyspersji fazy gazowej w środkach spożywczych w płynie lub w postaci stałej

 

  • Substancje przeciwpieniące – to substancje zapobiegające lub ograniczające powstawanie piany

 

  • Substancje przeciwzbrylające – to substancje ograniczające tendencję pojedynczych cząstek środka spożywczego do zlepiania się

 

  • Substancje słodzące – to substancje stosowane do nadania środkom spożywczym słodkiego smaku lub stosowane w słodzikach stołowych

 

  • Substancje spulchniające – to substancje lub mieszaniny substancji uwalniające gaz, a tym samym zwiększające objętość ciasta

 

  • Substancje utrzymujące wilgoć – to substancje zapobiegające wysychaniu żywności poprzez przeciwdziałanie wpływom atmosferycznym, posiadające niski stopień wilgotności, lub ułatwiające rozpuszczanie się proszku w środowisku wodnym

 

  • Substancje wiążące – to substancje powodujące lub utrzymujące jędrność lub kruchość tkanek owoców i warzyw lub współdziałające z substancjami żelującymi w tworzeniu lub wzmacnianiu żelu

 

  • Substancje wypełniające – to substancje zwiększające objętość środka spożywczego nie zwiększając znacząco jego wartości energetycznej

 

  • Substancje zagęszczające – to substancje zwiększające lepkość środków spożywczych

 

  • Substancje żelujące – to substancje nadające środkom spożywczym konsystencję poprzez tworzenie żelu

 

  • Środki do przetwarzania mąki (polepszacze) – to substancje, inne niż emulgatory, dodawane do mąki lub ciasta w celu poprawy ich właściwości wypiekowych

 

  • Wzmacniacze smaku – to substancje wzmacniające istniejący smak lub zapach środków spożywczych

SŁOWNICZEK (ETYKIETOWE ABECADŁO)

30.09.2013

 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

SŁOWNICZEK (ETYKIETOWE ABECADŁO)

 

 

  • Białko – oznacza zawartość białka obliczoną z użyciem wzoru: białko = całkowity azot oznaczony metodą Kjeldahla × 6,25

 

  • Błonnik – oznacza polimery węglowodanowe z co najmniej trzema jednostkami monomerów, które nie są trawione ani wchłaniane w jelicie cienkim człowieka i należą do następujących kategorii:

a)     jadalne polimery węglowodanowe naturalnie występujące w żywności przygotowanej do spożycia,
b)     jadalne polimery węglowodanowe otrzymane z surowców żywnościowych za pomocą środków fizycznych, enzymatycznych lub chemicznych, których korzystne efekty fizjologiczne potwierdzają powszechnie uznane dowody naukowe,
c)     jadalne syntetyczne polimery węglowodanowe, których korzystne efekty fizjologiczne potwierdzają powszechnie uznane dowody naukowe

  • Alkohole wielowodorotlenowe – oznaczają alkohole zawierające więcej niż dwie grupy hydroksylowe

 

  • Cukry – oznaczają wszelkie cukry proste i dwucukry obecne w żywności, z wyjątkiem alkoholi wielowodorotlenowych

 

  • Izomery trans kwasów tłuszczowych – oznaczają kwasy tłuszczowe z co najmniej jednym niesprzężonym (tj. przerwanym co najmniej jedną grupą metylenową) wiązaniem podwójnym węgiel-węgiel w konfiguracji trans

 

  • Kwasy tłuszczowe jednonienasycone – oznaczają kwasy tłuszczowe z jednym podwójnym wiązaniem cis

 

  • Kwasy tłuszczowe nasycone – oznaczają kwasy tłuszczowe bez podwójnych wiązań

 

  • Kwasy tłuszczowe wielonienasycone – oznaczają kwasy tłuszczowe z co najmniej dwoma podwójnymi wiązaniami cis przerwanymi cis-metylenem

 

  • Oświadczenie zdrowotne – oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy grupą produktów spożywczych, pojedynczym produktem lub składnikiem (składnikami) produktu spożywczego a zdrowiem. Istnieją następujące typy oświadczeń zdrowotnych:

a)     dotyczące funkcji fizjologicznej
b)     dotyczące rozwoju i zdrowia dzieci
c)     dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby

 

  • Oświadczenie żywieniowe – oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że produkt spożywczy posiada specjalne własności żywieniowe w odniesieniu do:

a)     energii (wartości kalorycznej) którą dostarcza, którą dostarcza w zmniejszonej lub zwiększonej ilości lub której nie dostarcza
b)     składnika odżywczego (lub innego składnika), którego dostarcza, dostarcza w zmniejszonej lub zwiększonej ilości lub nie dostarcza

 

  • Salatrim – mieszanina krótko- i długołańcuchowych triacylogliceroli

 

  • Sól – oznacza równoważną zawartość soli obliczoną z użyciem wzoru: sól = sód × 2,5

 

  • Węglowodany – oznaczają wszelkie węglowodany, które podlegają procesom metabolizmu w organizmie człowieka, łącznie z alkoholami wielowodorotlenowymi

 

  • Tłuszcz – oznacza tłuszcz całkowity, łącznie z fosfolipidami

ROBIĄC ZAKUPY CZYTAJ ETYKIETĘ

30.09.2013

 Autor: dr Eliza Konecka-Matyjek                                                                                                                                                                              …

 

ROBIĄC ZAKUPY CZYTAJ ETYKIETĘ

 

SPIS TREŚCI:

  1. Zakupy
  2. Przechowywanie

 

ZAKUPY

O bezpieczeństwo żywności dbasz już na etapie jej zakupu. Za bezpieczeństwo produktów spożywczych w głównej mierze odpowiedzialność ponosi producent. Określa on trwałość wytworzonego przez siebie produktu i warunki jego przechowywania. Kupując zatem produkty spożywcze, zwracaj uwagę na:

  • datę ważności (nie kupuj produktów przeterminowanych),
  • stan opakowania (nie kupuj produktów, których opakowanie zostało naruszone),
  • barwę i zapach (jeżeli to możliwe).

Staraj się nie kupować produktu, co do którego masz jakąkolwiek wątpliwość.

Producent na opakowaniu podaje konsumentowi „instrukcję”, w jaki sposób przygotować żywność do spożycia i jak ją przechowywać, aby była całkowicie bezpieczna dla zdrowia. Dlatego też zawsze warto czytać etykietę. Szczególną uwagę zwróć na produkty łatwo psujące się oraz na żywność mrożoną i pakowaną próżniowo (tabela).

Bezpieczeństwo

żywność mrożona

żywność pakowana próżniowo

Kupując produkt, zwróć uwagę na jego konsystencję. Nie kupuj mrożonek, które wyglądają na  zbrylone, bo mogły być już rozmrażane. Warto też zaopatrzyć się w torbę izotermiczną, która chroni żywność przed rozmrożeniem.
Bardzo istotne jest, aby nie doprowadzić do rozmrożenia.

Przy zakupie produktów pakowanych próżniowo lub takich, w których wykorzystano gazy opakowaniowe, zwróć szczególną uwagę na szczelność opakowania, które ma za zadanie przedłużyć trwałość produktu spożywczego. Podany na opakowaniu termin przydatności do spożycia odnosi się bowiem wyłącznie do produktu, którego opakowanie nie zostało uszkodzone. Producent zobligowany jest do poinformowania konsumenta o użyciu gazów opakowaniowych przez podanie na opakowaniu informacji: „pakowano w atmosferze ochronnej”. Jeśli zauważysz, że opakowanie produktu jest uszkodzone, nie kupuj go, ani nie spożywaj.


PRZECHOWYWANIE

Przechowywana żywność ulega różnym przemianom mikrobiologicznym, biologicznym i chemicznym. Zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania (zgodnych z zaleceniami producenta na etykiecie) pomoże Ci zachować odpowiednią jej jakość:

  • zdrowotną (m.in. zawartość składników odżywczych, jakość mikrobiologiczna),
  • organoleptyczną (barwa, smak, zapach).

Na opakowaniu znajdziesz również informację dotyczącą daty ważności. Kiedy zdarzy się, że przechowywany produkt ma przekroczony wskazany przez producenta termin przydatności do spożycia / datę minimalnej trwałości, w trosce o bezpieczeństwo nie należy go już spożywać. Racjonalne gospodarowanie żywnością polega na kupowaniu jej, w miarę możliwości, na bieżąco. Decydując się na zamrażanie żywności, pamiętaj, że zamrażać można jedynie żywność bezwzględnie świeżą, wówczas bowiem przedłuża się jej trwałość. Niestety żywność mrożona metodą „domową” traci na jakości.

Jak przechowywać produkty niewymagające chłodzenia?

Grupy produktów, co do których producent nie określił specjalnych wymagań przechowywania, umieszczamy poza lodówką (m.in. produkty zbożowo-mączne, w tym pieczywo, oliwa z oliwek, oleje, niektóre koncentraty, napoje). Należy jednak pamiętać, że produkty te, mimo że nie wymagają stosowania obniżonych temperatur, to powinny być przechowywane w chłodnym (optymalnie +18°C), suchym i ciemnym miejscu.

Jak przechowywać produkty w lodówce?

Wszystkie produkty spożywcze wymagające przechowywania w warunkach chłodniczych należy trzymać w lodówce, w odpowiednim miejscu i temperaturze. Rozkład temperatur jest różny i zależy od typu urządzenia, dlatego też warto najpierw zapoznać się z instrukcją producenta, by móc właściwie ułożyć żywność w lodówce. Pamiętaj jednak, że:

  •  surowe mięso, ryby, owoce morza to produkty bardzo wrażliwe i wymagają niższych temperatur (ok. +2°C);
  • mleko, przetwory mleczne (jogurty, sery, itp.), wędliny, masło i wszystkie produkty, na których producent podał informację „po otwarciu przechowywać w lodówce”, powinny być przechowywane w miejscu, gdzie temperatura osiąga wartości od +4oC do +8°C;
  • warzywa i owoce wymagają nieco wyższych temperatur (od +9°C do +10°C);
  • jaja z kolei, wymagają jedynie niewielkiego schłodzenia, można je zatem umieszczać w pojemniku na drzwiach lodówki (od +10oC do +15°C);
  • wszelkiego rodzaju mrożonki muszą być umieszczane w zamrażalniku, w temperaturze nie wyższej niż -18°C, chyba że producent na opakowaniu określił inne możliwe warunki i czas przechowywania.

Ze względów bezpieczeństwa, podczas przechowywania zadbaj o to, by produkty surowe (np. mięso, jaja) nie były przechowywane w bezpośrednim sąsiedztwie produktów gotowych do spożycia (np. wędliny, sery, produkty garmażeryjne, wcześniej przygotowane gotowe potrawy).

O CZYM POWIE ETYKIETA?

30.09.2013

Autorzy: dr Katarzyna Stoś, prof. nadzw. IŻŻ, mgr inż. Alicja Walkiewicz

O CZYM POWIE ETYKIETA?

SPIS TREŚCI:

  1. Wartość odżywcza
  2. Wartość energetyczna
  3. Składniki odżywcze
  4. Wykaz składników
  5. Składniki alergenne
  6. Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne
  7. Substancje dodatkowe, tzw. „E”

 

WYKAZ SKŁADNIKÓW

Wśród informacji obowiązkowych podawanych na etykietach produktów spożywczych znajduje się wykaz składników, z którego dowiemy się, z jakich surowców produkt został wytworzony. Kolejność wskazuje na zawartość składników w produkcie, ponieważ wymienia się je w kolejności malejącej (według masy). W wykazie składników znajdziemy także informacje, czy w produkcie występują składniki alergenne oraz czy do jego wytworzenia użyto substancji dodatkowych.

 

SKŁADNIKI ALERGENNE

Niektóre składniki lub substancje występujące w żywności mogą powodować alergie lub reakcje nietolerancji, są to składniki alergenne. Spośród innych składników produktu spożywczego podanych w wykazie muszą być one wyróżnione np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła, aby osobom chorym umożliwić dokonanie właściwego wyboru.

Do składników alergennych zalicza się obecnie następujące produkty i ich pochodne:

  • zboża zawierające gluten, tj. pszenica, żyto, jęczmień, owies, orkisz, kamut lub ich odmiany hybrydowe;
  • skorupiaki;
  • jaja;
  • ryby;
  • orzeszki ziemne (arachidowe);
  • soja;
  • mleko (łącznie z laktozą);
  • orzechy – tj. migdały, orzechy laskowe, orzechy włoskie, orzechy nerkowca, orzeszki pekan, orzechy brazylijskie, orzechy pistacjowe, orzechy makadamia, orzechy queensland;
  • seler;
  • gorczyca;
  • nasiona sezamu;
  • dwutlenek siarki (SO2) i siarczyny w stężeniach powyżej 10 mg/kg lub 10 mg/l w przeliczeniu na całkowitą zawartość SO2 dla produktów w postaci gotowej bezpośrednio do spożycia lub w postaci przygotowanej do spożycia zgodnie z instrukcją podaną przez producenta;
  • łubin;
  • mięczaki.

Powyższa lista nie jest zamknięta i w przyszłości może być uaktualniona.

W przypadku produktów, dla których nie jest wymagany wykaz składników, oznaczenie informacji o składnikach alergennych obejmuje słowo „zawiera”, po którym podawana jest nazwa substancji czy produktu z wyżej przedstawionego wykazu.

Gdy nazwa środka spożywczego wyraźnie odnosi się do danego składnika alergennego, jak np. w przypadku wyrobów ze zbóż zawierających gluten – „kasza jęczmienna” czy „mąka pszenna” – oznaczanie danych szczegółowych nie jest wymagane.

W przypadku żywności nieopakowanej, sprzedawanej w placówkach detalicznych oraz gastronomicznych, wprowadzony będzie od 13 grudnia 2014 r. obowiązek informowania konsumenta o obecności składników alergennych. W restauracjach informacja taka może znaleźć się np. w menu.

 

OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE I ZDROWOTNE

Opakowanie jest wizytówką produktu, nic więc dziwnego, że producenci chcą przedstawić swój produkt i jego walory. W tym celu mogą posłużyć się tzw. oświadczeniem żywieniowym lub oświadczeniem zdrowotnym.

 

Oświadczenie żywieniowe to informacja na produkcie spożywczym, która oznacza, że produkt ten posiada specjalne własności żywieniowe w odniesieniu do wartości energetycznej lub składnika odżywczego (lub innego składnika).

W przypadku wartości energetycznej tego typu oświadczenie dotyczy energii, przykładowo:

  • ­„niska wartość energetyczna” oznacza, że w produkcie jest mniej niż 40 kcal/100 g lub 20 kcal/100 ml;
  • ­„zmniejszona wartość energetyczna (o 30%)” oznacza, że jest mniej kaloryczny w porównaniu z podobnym produktem.

W odniesieniu do składników oświadczenie żywieniowe dotyczy ich zawartości lub nieobecności w produkcie. Przykładowo:

  • ­„niska zawartość cukrów”, czyli nie więcej niż 5 g/100 g lub 2,5 g/100 ml;
  • ­„źródło witaminy/składnika mineralnego”, co oznacza, że jest w nim co najmniej 15% referencyjnych wartości spożycia;
  • ­„wysoka zawartość witamin lub składników mineralnych”, tzn. co najmniej 30% referencyjnej wartości spożycia;
  • ­„wysoka zawartość błonnika”, czyli przynajmniej 6 g/100 g lub 3 g/100 kcal;
  • ­„bez dodatku cukrów”, co oznacza, że nie zostały dodane cukry proste, dwucukry oraz inne środki spożywcze zastosowane z uwagi na ich właściwości słodzące).

Uwaga! Jeżeli cukry występują naturalnie, podawana jest informacja „Zawiera naturalnie występujące cukry”.

Oświadczenie zdrowotne to informacja na produkcie spożywczym świadcząca o istnieniu związku pomiędzy grupą produktów spożywczych, pojedynczym produktem lub składnikiem (składnikami) produktu spożywczego a zdrowiem. Są trzy typy oświadczeń zdrowotnych:

  • dotyczące funkcji fizjologicznej – przykładowo: „Guma do żucia słodzona 100% ksylitolem – redukuje płytkę nazębną”;
  • dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby – przykładowo: „Sterole roślinne – obniżają poziom cholesterolu we krwi. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej serca – korzystny efekt w przypadku spożywania co najmniej 2 g steroli roślinnych dziennie.”;
  • dotyczące rozwoju i zdrowia dzieci – przykładowo: „Wapń jest potrzebny do prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci.”, podobne oświadczenie dotyczy również białka, fosforu i witaminy D.

Więcej informacji o oświadczeniach żywieniowych i zdrowotnych znajdziesz w innym artykule.

 

SUBSTANCJE DODATKOWE, TZW. „E”

Większość rynkowych produktów spożywczych zawiera w swoim składzie substancje dodatkowe, określane obecnie jako dodatki do żywności. Oznaczane są symbolem „E” oraz numerem identyfikacyjnym według międzynarodowego systemu, składającym się z trzy- lub czterocyfrowej liczby.

Substancje te dodawane są do produktów spożywczych ze względów technologicznych, dlatego też w wykazie składników podaje się je pod nazwą lub numerem „E” wraz z zasadniczą funkcją technologiczną, którą dana substancja pełni w środku spożywczym.

[np. kwas askorbinowy [lub (E 300)] – regulator kwasowości]

Spis i wyjaśnienie tych funkcji możesz znaleźć w naszym słowniku substancji dodatkowych.

Aktualna lista substancji dodatkowych, zawierająca nazwę substancji, numer E i produkty, do których można zastosować konkretne dodatki oraz ich ilość, znajduje się w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. Lista obejmuje tylko te substancje dodatkowe, które zostały uznane za bezpieczne dla zdrowia człowieka przez Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF) lub Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Dla poszczególnych substancji dodatkowych ustalane jest dopuszczalne dzienne pobranie (ADI), tj. ilość substancji, która może być pobierana codziennie w  ciągu życia, nie powodując ryzyka zagrożenia zdrowia – zgodnie z obecnym stanem wiedzy – wyrażona w mg/kg m.c/dzień.

Należy zaznaczyć, iż wbrew powszechnemu rozumieniu, substancje dodatkowe to nie tylko konserwanty. Wśród substancji dodatkowych wyróżniamy 26 kategorii, w tym: barwniki, substancje słodzące, wzmacniacze smaku, przeciwutleniacze, emulgatory itp. (por. słownik substancji dodatkowych).

W przypadku zastosowania niektórych substancji dodatkowych na opakowaniu produktu spożywczego muszą znaleźć się dodatkowe informacje. Na przykład, gdy do produktu dodano aspartam lub sól aspartamu i acesulfamu, na etykiecie powinieneś znaleźć informację „zawiera aspartam (źródło fenyloalaniny)” lub „zawiera źródło fenyloalaniny”.

PRODUKT SPOŻYWCZY, A W NIM…

30.09.2013


 

PRODUKT SPOŻYWCZY, A W NIM…

 

SPIS TREŚCI:

  1. Wartość odżywcza
  2. Wartość energetyczna
  3. Składniki odżywcze

 

WARTOŚĆ ODŻYWCZA

Przy wyborze żywności w trakcie zakupów szczególnie pomocna może być podawana na opakowaniu produktu spożywczego informacja o wartości odżywczej. Dzięki niej dowiesz się, jaką wartość energetyczną i jaką zawartość składników odżywczych ma dany produkt.

Obecnie producenci żywności nie mają jeszcze obowiązku informowania konsumentów o wartości odżywczej swoich produktów, już teraz jednak na wielu opakowaniach możesz znaleźć taką informację. Obejmuje ona:

w wersji skróconej: w wersji rozszerzonej dodatkowo

wartość energetyczną, zawartość białka, węglowodanów i tłuszczu

zawartość cukrów, kwasów tłuszczowych nasyconych, błonnika pokarmowego i sodu.

Natomiast za trzy lata informacja o wartości odżywczej będzie obowiązkowa i obejmie:

*Szczegółowe definicje składników odżywczych znajdziesz w słowniczku, klikając na interesujący Cię składnik.

Zawartość składników odżywczych podaje się w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu. Dodatkowo można też podać w przeliczeniu na 1 porcję. W przypadku produktów które spożywa się po przygotowaniu, informację taką podaje się w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu gotowego do spożycia, pod warunkiem, że na opakowaniu podano sposób przygotowania.

Omówmy teraz, krok po kroku, jak wykorzystać podane przez producentów informacje dotyczące wartości odżywczej, by dokonywać świadomych zakupów.

 

WARTOŚĆ ENERGETYCZNA

Wartość energetyczną na opakowaniu podaje się w kilodżulach (kJ) i kilokaloriach (kcal) w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu. Dzięki niej dowiesz się, jaką kaloryczność ma produkt po który sięgasz. Wartość ta zależy, przede wszystkim od zawartości w produkcie tłuszczu, węglowodanów i białka. Nie tylko one są jednak źródłem kalorii (tabela w dalszej części artykułu).

Choć nie ma potrzeby przeliczania każdorazowo kaloryczności na podstawie zawartości poszczególnych składników odżywczych w produkcie, warto wiedzieć, które z nich dostarczą mniej, a które więcej kalorii. W tabeli przedstawiono współczynniki przeliczeniowe stosowane do obliczania wartości energetycznej.

Tłuszcz jest najbardziej kalorycznym składnikiem odżywczym – 1 g tłuszczu dostarcza 9 kcal, zaś 1 g białka i węglowodanów – 4 kcal. Do najbardziej energetycznych produktów zaliczamy tłuszcze jadalne: oleje, margaryny, masło oraz cukier rafinowany, miód.

Współczynniki przeliczeniowe do obliczania wartości energetycznej (na 1 g)

białko 4 kcal (17 kJ)
węglowodany 4 kcal (17 kJ)
alkohole wielowodorotlenowe 2,4 kcal (10 kJ)
tłuszcz 9 kcal (37 kJ)
błonnik pokarmowy 2 kcal (8 kJ)
alkohol etylowy 7 kcal (29 kJ)
kwasy organiczne 3 kcal (13 kJ)
zamiennik tłuszczu typu salatrimy* 6 kcal (25 kJ)
erytrytol (alkohol wielowodorotlenowy) 0 kcal  (0 kJ)

*salatrim (mieszanina którtko- i długołańcuchowych triacylogricelori)

Porównując produkty pod względem kaloryczności pamiętaj, że:

a)      różne produkty mogą mieć tę samą wartość energetyczną w przeliczeniu na 100 g, ale konsumujesz inną ich ilość, a tym samym dostarczasz inną ilość kalorii,

b)      ta sama ilość kalorii może pochodzić z odmiennych składników odżywczych.

Ważne jest zatem, byś zwracał uwagę nie tylko na wartość energetyczną, lecz także na ilość spożywanego produktu oraz zawartość w nim składników odżywczych.

 

SKŁADNIKI ODŻYWCZE

Wybierając produkty spożywcze, warto wziąć pod uwagę, poza wartością energetyczną, ilość składników odżywczych zawartą w żywności. W zależności od naszych potrzeb mogą to być np. produkty charakteryzujące się niższą zawartością tłuszczu czy też wyższą ilością witamin, błonnika.

Żeby ułatwić konsumentom dokonywanie wyborów i prawidłowe komponowanie posiłków opracowano do celów znakowania referencyjne wartości spożycia dla energii i składników odżywczych (tabela).

Wartość energetyczna / Składniki odżywcze

Referencyjne wartości spożycia

Wartość energetyczna 8400 kJ/2000 kcal
Tłuszcz 70 g
Kwasy tłuszczowe nasycone 20 g
Węglowodany 260 g
Cukry 90 g
Białko 50 g
Sól 6 g

Źródło: Załącznik nr XIII część B do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz. U. L 304 z 22.11.2011, str. 18-63).

Dane te odnoszą się do wartości energetycznej całodziennej diety na poziomie 2000 kcal dla osoby dorosłej. Możesz zatem sprawdzić, jaki procent referencyjnych wartości spożycia dostarczyła Ci spożyta przez Ciebie ilość danego produktu. Korzystanie z tych informacji ułatwi Ci prawidłowe skomponowanie codziennej diety.

Pamiętaj jednak, że zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze zależne jest od wieku, płci, masy ciała i aktywności fizycznej, które są szczegółowo określone w normach żywienia, a referencyjne wartości spożycia traktuj jedynie orientacyjnie.

 Do celów znakowania opracowano też referencyjne wartości spożycia dla witamin i składników mineralnych (tabela).

Witaminy

Referencyjne wartości spożycia

Składniki mineralne

Referencyjne wartości spożycia

Witamina A (μg) 800 Potas (mg) 2000
Witamina D (μg) 5 Chlor (mg) 800
Witamina E (mg) 12 Wapń (mg) 800
Witamina K (μg) 75 Fosfor (mg) 700
Witamina C (mg) 80 Magnez (mg) 375
Tiamina (mg) 1,1 Żelazo (mg) 14
Ryboflawina (mg) 1,4 Cynk (mg) 10
Niacyna (mg) 16 Miedź (mg) 1
Witamina B6 (mg) 1,4 Mangan (mg) 2
Kwas foliowy (μg) 200 Fluor (mg) 3,5
Witamina B12 (μg) 2,5 Selen (μg) 55
Biotyna (μg) 50 Chrom (μg) 40
Kwas pantotenowy (mg) 6 Molibden (μg) 50
Jod (μg) 150

Źródło: Załącznik nr XIII część A do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz. U. L 304 z 22.11.2011, str. 18-63).

Jeżeli na etykiecie podane są informacje o witaminach i składnikach mineralnych, to musi być również informacja, w jakim procencie pokrywają one dzienne zapotrzebowanie dla osoby dorosłej.