POL
Logowanie
Zapamiętaj mnie
Zarejestruj konto

DLA KONSUMENTÓW I PRODUCENTÓW - CZYTAJMY ETYKIETY

Autor: mgr Wojciech Kłys

 

NAPOJE ENERGETYZUJĄCE

 

Napoje energetyzujące, zawierające taurynę, po raz pierwszy zostały wprowadzone do sprzedaży w Japonii w roku 1963, w Europie zaś napoje te pojawiły się na początku lat dziewięćdziesiątych. Początkowo były stosowane głównie do wspomagania wydajności organizmu, np. w czasie długiej jazdy samochodem. Szybko jednak rozpowszechniły się wśród uczniów i młodzieży oraz sportowców.

Typowy skład napojów energetyzujących to: woda, sacharoza i glukoza, regulatory kwasowości, substancje zapachowe, barwniki, kofeina (32 mg/100 ml), tauryna (400 mg/100 ml). Ponadto niemal wszystkie zwierają witaminy B6, B12, niacynę, kwas pantotenowy i inozytol. Na rynku mogą też występować napoje energetyzujące o znacznie wyższych zawartościach powyższych składników, tzw. energy shots, zawierające przykładowo 1670 mg/100 ml tauryny, 100 mg/100 ml kofeiny. W sprzedaży mogą być także tabletki do samodzielnego przygotowania napoju.

W napojach energetyzujących zasadniczą rolę odgrywa tauryna, która występuje również w niewielkich ilościach w tkankach człowieka. Dość duże ilości tauryny zawiera mleko kobiece. Bogatym jej źródłem są ryby i owoce morza, serwatka, soczewica, groch. Tauryna w organizmie człowieka ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego, centralnego systemu nerwowego oraz mięśni szkieletowych. Jej działanie
– jako substancji mającej korzystny wpływ na wytrzymałość, koncentrację, czas reakcji, szybkość i samopoczucie – nadal jest przedmiotem badań naukowych.

Drugim funkcjonalnym składnikiem napojów energetyzujących jest kofeina. Występuje ona w kawie i od wielu lat znane jest jej działanie pobudzające, dyskutowany jest zaś jej wpływ na zdrowie człowieka. Kofeina nie powinna być spożywana przez dzieci i młodzież, napoje energetyzujące wnoszą natomiast dość istotne jej ilości do diety. Zwiększone spożycie kofeiny może powodować zmiany nastroju, rozdrażnienie, niepokój, wzrost ciśnienia krwi.

Napoje energetyzujące zawierają znaczące ilości witamin z grupy B – niacynę (witamina B3), witaminę B6 i B12. Witaminy z grupy B biorą udział w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek, wspomagają pracę układu nerwowego. działają pobudzająco i likwidują uczucie zmęczenia. Powszechnie przyjmuje się, że spożycie witamin rozpuszczalnych w wodzie, przekraczające zapotrzebowanie organizmu, nie stanowi zagrożenia, ponieważ nadmiar jest wydalany z moczem. Należy jednak wziąć pod uwagę, że wysokie stężenie jednego składnika może obniżać wchłanianie i mieć wpływ na metabolizm innych składników odżywczych.

Kolejnym składnikiem bioaktywnym w napojach energetyzujących jest inozytol, który poprawia sprawność umysłową, ponieważ jest niezbędny do prawidłowego przewodzenia bodźców nerwowych. Inozytol podwyższa poziom fosforu w organizmie, dlatego spożywając produkty z jego zawartością, należy jednocześnie przyjmować wapń, aby utrzymać równowagę między fosforem a wapniem.

Duża konkurencja na rynku napojów energetyzujących i związana z tym potrzeba ciągłych innowacji powoduje, że do napojów tych coraz częściej wprowadzane są składniki mniej znane, takie jak ekstrakty z miłorzębu japońskiego czy z korzenia żeń-szeń. Wyciąg z miłorzębu jest uważany za składnik stymulujący krążenie krwi i poprawiający zdolność zapamiętywania oraz wzmacniający i uszczelniający naczynia krwionośne. Korzeń żeń-szenia wpływa na poprawę kondycji i wytrzymałość organizmu, pobudza zdolności intelektualne mózgu i opóźnia wystąpienie objawów zmęczenia psychicznego.

Badania przeprowadzone w Polsce wskazują na wysokie spożycie napojów energetyzujących przez młodzież i dorosłych – około 30% osób spożywa od czasu do czasu napoje energetyzujące.

Napoje energetyzujące budzą kontrowersje związane z ich spożyciem przez starsze dzieci i młodzież oraz w aspekcie łączenia napojów energetyzujących z alkoholem. Przypuszcza się, że łączenie alkoholu ze składnikami pobudzającymi wzmaga agresję, a u wrażliwych osobników może wywoływać arytmię. Napoje energetyzujące nie powinny być spożywane przez kobiety w ciąży i karmiące piersią, o czym informacje są zamieszczane na opakowaniach.

Młodzież uprawiająca sport często myli napoje energetyzujące z napojami izotonicznymi, które mają na celu zasilenie organizmu energią oraz wyrównanie niedoborów płynów i traconych z potem podczas wysiłku elektrolitów, takich jak: sód, potas, magnez, wapń. Nie zawierają one natomiast kofeiny ani tauryny.

Należy zatem podejmować działania edukacyjne skierowane do młodzieży i rodziców w celu informowania o składzie napojów energetyzujących, ich wpływie pobudzającym na organizm człowieka i o potrzebie unikania ich nadmiernego spożycia. Ważne jest również uświadamianie wszystkim konieczności racjonalnego wypoczynku.

Print Friendly
Print Friendly