POL
Logowanie
Zapamiętaj mnie
Zarejestruj konto

DLA KONSUMENTÓW I PRODUCENTÓW - CZYTAJMY ETYKIETY

Autor: dr inż. Beata Przygoda

Informacja o wartości odżywczej w etykietowaniu produktów spożywczych – jakie zmiany wprowadza rozporządzenie (WE) nr 1169/2011?

Spis zagadnień:

Wartość odżywcza – definicja, regulacje prawne
Czy są środki spożywcze zwolnione z obowiązku podawania informacji żywieniowej?
Elementy obowiązkowe w informacji o wartości odżywczej
Elementy dobrowolne w informacji o wartości odżywczej
Referencyjne wartości spożycia
Prezentacja informacji o wartości odżywczej

Informacje obowiązkowe
Jak obliczyć wartość energetyczną?
Informacje dodatkowe
Porcja lub jednostkowa ilość żywności
Kiedy wartość odżywczą produktu można wyrazić w przeliczeniu na porcję/jednostkową ilość żywności?
Informacje powtórzone

Wartość odżywczazgodnie z definicją podaną w Ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2006, nr 171, poz. 1225, z późn. zm.) – to szczególne wartości środka spożywczego ze względu na:

a) energię (wartość kaloryczną), niezależnie od tego, czy środek spożywczy jej dostarcza i w jakiej ilości,
b) składniki odżywcze, niezależnie od tego, czy środek spożywczy je zawiera czy nie.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (….)(Dz. U. L 304 z 22.11.2011, s. 18-63), wprowadza istotne zmiany dotyczące podawania informacji żywieniowej w etykietowaniu środków spożywczych w stosunku do obowiązujących dotychczas przepisów.

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie obowiązku podawania informacji żywieniowej w etykietowaniu żywności od 13 grudnia 2016 r.

Obecnie obowiązek podawania informacji o wartości odżywczej dotyczy:

  • środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
  • środków spożywczych w oznakowaniu, których podawane jest oświadczenie żywieniowe,
  • środków spożywczych w oznakowaniu, których podawane jest oświadczenie zdrowotne,
  • środków spożywczych z dodatkiem witamin i składników mineralnych.

W przypadku innych produktów znakowanie wartością odżywczą jest dobrowolne.

Uwaga:

Jeżeli podmiot wprowadzający żywność na rynek zdecyduje się podawać informację żywieniową w okresie od 13 grudnia 2014 r. do 13 grudnia 2016 r., to musi stosować się do przepisów rozporządzenia (WE) nr 1169/2011.

Czy są środki spożywcze zwolnione z obowiązku podawania informacji żywieniowej?

Tak. Podawanie informacji o wartości odżywczej nie będzie obowiązkowe dla:

Lista środków spożywczych zwolnionych z wymogu przedstawiania obowiązkowej informacji o wartości odżywczej (wg załącznika V rozporządzenia (WE) nr 1169/2011):

1) produkty nieprzetworzone, które zawierają pojedynczy składnik lub pojedynczą kategorię składników;
2) produkty przetworzone, w przypadku których jedynym procesem przetwarzania, jakim je poddano, jest dojrzewanie, i które obejmują pojedynczy składnik lub pojedynczą kategorię składników;
3) wody przeznaczone do spożywania przez ludzi, w tym wody, których jedynymi dodanymi składnikami są dwutlenek węgla lub środki aromatyzujące;
4) zioła, przyprawy lub ich mieszaniny;
5) sól i substytuty soli;
6) słodziki stołowe;
7) produkty objęte dyrektywą 1999/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. odnoszącą się do ekstraktów kawy i ekstraktów cykorii, całe lub zmielone ziarna kawy oraz całe lub zmielone bezkofeinowe ziarna kawy;
8) napary ziołowe i owocowe, herbata, herbata bezkofeinowa, herbata instant lub rozpuszczalna lub ekstrakt herbaty, bezkofeinowa herbata instant lub rozpuszczalna lub ekstrakt herbaty, które nie zawierają innych dodanych składników niż środki aromatyzujące, które nie zmieniają wartości odżywczej herbaty;
9) octy fermentowane i substytuty octu, w tym te, których jedynymi dodanymi składnikami są środki aromatyzujące;
10) środki aromatyzujące;
11) dodatki do żywności;
12) substancje pomocnicze w przetwórstwie;
13) enzymy spożywcze;
14) żelatyna;
15) składniki powodujące zestalanie się dżemów;
16) drożdże;
17) gumy do żucia;
18) żywność w opakowaniach lub pojemnikach, których największa powierzchnia jest mniejsza niż 25 cm2;
19) żywność, w tym żywność wytwarzana ręcznie, dostarczana bezpośrednio przez wytwórcę małych ilości produktów konsumentowi finalnemu lub miejscowym placówkom handlu detalicznego bezpośrednio zaopatrującym konsumenta finalnego.

Elementy obowiązkowe w informacji o wartości odżywczej

Dotychczas producenci żywności mogli podawać informację żywieniową w wersji skróconej (tzw. grupa 1 obejmująca: wartość energetyczną, zawartość białka , węglowodanów i tłuszczu ) bądź w wersji rozszerzonej (tzw. grupa II obejmująca: wartość energetyczną, zawartość białka, węglowodanów, cukrów , tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych , błonnika pokarmowego, sodu).

Obecnie, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1169/2011, obowiązkowa informacja o wartości odżywczej obejmuje:

  • wartość energetyczną
  • zawartość

– tłuszczu,
– kwasów tłuszczowych nasyconych,
– węglowodanów,
– cukrów,
– białka
– soli*.

* W odpowiednich przypadkach można zamieścić – bezpośrednio w pobliżu informacji o wartości odżywczej – komunikat wskazujący, że zawartość soli wynika wyłącznie z obecności naturalnie występującego sodu.

Elementy dobrowolne w informacji o wartości odżywczej

Treść obowiązkowej informacji o wartości odżywczej może być uzupełniona informacją o ilości jednego lub większej liczby z następujących składników:

Referencyjne wartości spożycia

Zgodnie z nowymi przepisami (załącznik XIII, rozporządzenia (UE) nr 1169/2011) zastąpiono dotychczas stosowane określenie „zalecane dzienne spożycie” określeniem „referencyjne wartości spożycia”.

W przypadku witamin i składników mineralnych wartości liczbowe referencyjnych wartości spożycia pozostały niezmienione (patrz tabela 1).

Natomiast wprowadzono zmiany w wartościach znaczących ilości witamin i składników mineralnych (tabela 1 ). Przedstawiają się one następująco (załącznik XIII część A pkt 2):

  • 15% referencyjnych wartości spożycia określonych w punkcie 1, zawarte w 100 g lub 100 ml, w przypadku produktów innych niż napoje,
  • 7,5% referencyjnych wartości spożycia określonych w punkcie 1, zawarte w 100 ml, w przypadku napojów, lub
  • 15% referencyjnych wartości spożycia określonych w punkcie 1, w przeliczeniu na porcję, jeżeli dane opakowanie zawiera wyłącznie jedną porcję.

Tabela 1. Dzienne referencyjne wartości spożycia witamin i składników mineralnych (dla osób dorosłych) (załącznik XIII część A pkt 1)

Witaminy RWS Składniki mineralne RWS
Witamina A 800 µg Potas 2000 mg
Witamina D 5 µg Chlorek 800 mg
Witamina E 12 mg Wapń 800 mg
Witamina K 75 µg Fosfor 700 mg
Witamina C 80 mg Magnez 375 mg
Tiamina 1,1 mg Żelazo 14 mg
Ryboflawina 1,4 mg Cynk 10 mg
Niacyna 16 mg Miedź 1 mg
Witamina B6 1,4 mg Mangan 2 mg
Kwas foliowy 200 µg Fluorek 3,5 mg
Witamina B12 2,5 µg Selen 55 µg
Biotyna 50 µg Chrom 40 µg
Kwas pantotenowy 6 mg Molibden 50 µg
Jod 150 µg

Nowością jest ustalenie referencyjnych wartości spożycia dla wartości energetycznej, tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, węglowodanów, cukrów, białka, soli (tabela 2 ).

Tabela 2. Referencyjne wartości spożycia dla wartości energetycznej wybranych składników odżywczych innych niż witaminy i składniki mineralne (dla osób dorosłych) (załącznik XIII część B)

Składnik odżywczy

Referencyjne wartości spożycia

Wartość energetyczna 8400 kJ (2000 kcal)
Tłuszcz 70 g
Kwasy tłuszczowe nasycone 20 g
Węglowodany 260 g
Cukry 90 g
Białko 50 g
Sól 6 g

Prezentacja informacji o wartości odżywczej

Prezentowana informacja żywieniowa, tj. wartość energetyczna i ilości składników odżywczych, odnosi się do żywności w postaci dostępnej w sprzedaży. W niektórych przypadkach informacje te mogą się odnosić do żywności po przygotowaniu, ale pod warunkiem, że podawane są wystarczająco dokładne instrukcje dotyczące przygotowania produktu.

Informacje obowiązkowe

Wartość energetyczną i ilość składników odżywczych wyraża się w przeliczeniu na 100 g lub na 100 ml, a informacja o witaminach i składnikach mineralnych musi być wyrażana także, jako wartość procentowa referencyjnych wartości spożycia (określonych w załączniku XIII część A pkt 1) w przeliczeniu na 100 g lub na 100 ml.

Dane szczegółowe (wartość energetyczna i zawartość składników odżywczych, które obowiązkowo należy podawać na etykiecie oraz składników odżywczych dodatkowych), mają znajdować się w tym samym polu widzenia. Prezentowane mają być łącznie w czytelnym formacie oraz w kolejności określonej w załączniku XV (tabela 3).

Tabela 3. Kolejność podawania danych szczegółowych na etykiecie
(załącznik XV)

Składnik Jednostka
Wartość energetyczna* kJ/kcal
Tłuszcz g
w tym:
kwasy tłuszczowe nasycone g
kwasy tłuszczowe jednonienasycone g
kwasy tłuszczowe wielonienasycone g
Węglowodany g
w tym:
cukry g
alkohole wielowodorotlenowe g
skrobia g
Błonnik g
Białko g
Sól g
Witaminy i składniki mineralne jednostki określone
w załączniku XIII część A pkt 1

* Kolorem czerwonym zaznaczono obowiązkowe elementy informacji żywieniowej

Dane szczegółowe (wartość energetyczna i zawartość składników odżywczych, które obowiązkowo należy podawać na etykiecie oraz składników odżywczych dodatkowych), mają być prezentowane, jeżeli jest na to miejsce, w formacie tabeli z wyrównanymi liczbami, gdy nie ma na to miejsca — w formacie liniowym.

Deklarowane wartości (wartość energetyczna oraz zawartość składników odżywczych) mają być wartościami średnimi opartymi na:

a) analizie żywności dokonanej przez producenta;
b) obliczeniu na podstawie znanych lub rzeczywistych wartości średnich użytych składników;
c) obliczeniu na podstawie ogólnie dostępnych i zaakceptowanych danych.

Jak obliczyć wartość energetyczną?

Wartość energetyczną oblicza się z uwzględnieniem zawartości składników, które wnoszą energię oraz z zastosowaniem poniższych współczynników przeliczeniowych na energię określonych dla tych składników (Załącznik XIV):

1) białko 17 kJ/g 4 kcal/g
2) węglowodany 17 kJ/g 4 kcal/g
3) alkohole wielowodorotlenowe 10 kJ/g 2,4 kcal/g
4) tłuszcz 37 kJ/g 9 kcal/g
5) błonnik pokarmowy 8 kJ/g 2 kcal/g
6) alkohol etylowy 29 kJ/g 7 kcal/g
7) kwasy organiczne 13 kJ/g 3 kcal/g
8) zamiennik tłuszczu typu salatrimy 25 kJ/g 6 kcal/g
9) erytrytol 0 kJ/g 0 kcal/g

Uwaga:

Uwzględnianie w obliczeniach wartości energetycznej składnika, innego niż obowiązkowe elementy informacji o wartości odżywczej nie oznacza konieczności deklarowania zawartości tego składnika w produkcie (np. błonnika pokarmowego).

Informacje dodatkowe

Referencyjne wartości spożycia dla wartości energetycznej
i wybranych składników odżywczych innych niż witaminy
i składniki mineralne

Wartość energetyczna i ilość składników odżywczych może być wyrażana dodatkowo jako wartość procentowa referencyjnych wartości spożycia (określonych w załączniku XIII część B), w przeliczeniu na 100 g lub na 100 ml. Jeżeli podawana jest wartość procentowa referencyjnych wartości spożycia, bezpośrednio w ich pobliżu zamieszcza się następujący komunikat dodatkowy: „Referencyjna wartość spożycia dla przeciętnej osoby dorosłej (8400 kJ/ 2000 kcal)”.

Porcja lub jednostkowa ilość żywności

Wartość energetyczna i ilość składników odżywczych może być wyrażana w przeliczeniu na porcję lub na jednostkową ilość żywności łatwo rozpoznawalną dla konsumenta, pod warunkiem, że ta porcja lub jednostkowa ilość są zgodne z informacją ilościową na etykiecie i że podana jest liczba porcji lub jednostkowych ilości zawartych w opakowaniu. Użyte porcje lub jednostkowe ilości mają być wskazywane bezpośrednio w pobliżu informacji o wartości odżywczej. Na dzień dzisiejszy nie ma ustalonych na terenie Unii Europejskiej wzorców porcji lub jednostkowych ilości spożywanej żywności.

Wielkość porcji czy jednostkową ilość spożywanej żywności ustala (proponuje) producent środka spożywczego. Przyjmuje się, że powinna być to ilość produktu spożywczego, którą przypuszczalnie można zjeść jednorazowo.

Kiedy wartość odżywczą produktu można wyrazić w przeliczeniu na porcję/jednostkową ilość żywności?

Można to uczynić:

  • dodatkowo poza wyrażaniem w przeliczeniu na 100 g lub na 100 ml;
  • dodatkowo referencyjne wartości spożycia witamin i składników mineralnych poza wyrażeniem w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml;
  • dodatkowo lub zamiast referencyjnych wartości spożycia innych składników niż witaminy i składniki mineralne (tzw. składników podstawowych) w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml.
  • w przypadku powtórzenia informacji o wartości odżywczej (tłuszcz, kwasy tłuszczowe nasycone, cukry, sól), z wyjątkiem wartości energetycznej, która musi być wyrażona w przeliczeniu na 100 g lub na 100 ml oraz w przeliczeniu na porcję lub na jednostkową ilość żywności.

Informacje powtórzone

Jeżeli etykietowanie żywności opakowanej zawiera obowiązkową informację o wartości odżywczej, można powtórzyć w nim następujące informacje:

a) wartość energetyczną lub
b) wartość energetyczną oraz ilość tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, cukrów i soli.

Informacje powtórzone prezentuje się w głównym polu widzenia z zastosowaniem rozmiaru czcionki co najmniej 1,2 mm (w przypadku opakowań, których największa powierzchnia jest mniejsza niż 80 cm2 – co najmniej 0,9 mm). Dane te mogą być prezentowane w innym formacie niż tabela czy format liniowy.

„tłuszcz” – oznacza tłuszcz całkowity łącznie z fosfolipidami;

„kwasy tłuszczowe nasycone” – oznaczają kwasy tłuszczowe bez podwójnych wiązań;

„izomery trans kwasów tłuszczowych” – oznaczają kwasy tłuszczowe z co najmniej jednym niesprzężonym (tj. przerwanym co najmniej jedną grupą metylenową) wiązaniem podwójnym węgiel-węgiel w konfiguracji trans;

„kwasy tłuszczowe jednonienasycone” – oznaczają kwasy tłuszczowe z jednym podwójnym wiązaniem cis;

„kwasy tłuszczowe wielonienienasycone” – oznaczają kwasy tłuszczowe z co najmniej dwoma podwójnymi wiązaniami cis przerwanymi cis-metylenem;

„węglowodany” – oznaczają wszelkie węglowodany, które podlegają procesom metabolizmu w organizmie człowieka, łącznie z alkoholami wielowodorotlenowymi;

„cukry” – oznaczają wszelkie cukry proste i dwucukry obecne w żywności, z wyjątkiem alkoholi wielowodorotlenowych;

„alkohole wielowodorotlenowe” – oznaczają alkohole zawierające więcej niż dwie grupy hydroksylowe;

„białko” – oznacza zawartość białka obliczoną z użyciem wzoru:

białko = całkowity azot oznaczony metodą Kjeldahla x 6,25;

„sól” – oznacza równoważną zawartość soli obliczoną z użyciem wzoru:

sól (g) = sód (g) x 2,5;

„błonnik” – oznacza polimery węglowodanowe z co najmniej trzema jednostkami monomerów, które nie są trawione ani wchłaniane w jelicie cienkim człowieka i należą do następujących kategorii:

  • jadalne polimery węglowodanowe naturalnie występujące w żywności przygotowanej do spożycia,
  • jadalne polimery węglowodanowe otrzymane z surowców żywnościowych za pomocą środków fizycznych, enzymatycznych lub chemicznych, których korzystne efekty fizjologiczne potwierdzają powszechnie uznane dowody naukowe,
  • jadalne syntetyczne polimery węglowodanowe, których korzystne efekty fizjologiczne potwierdzają powszechnie uznane dowody naukowe;
Print Friendly
Print Friendly